De Draaikolk Boekenlijst
over rouwverwerking en aanverwante onderwerpen

Naar "Nieuw verschenen boeken in het kort"

Terug naar de Draaikolk, webplek voor mensen die hun partner hebben verloren.   

Wie iets wil lezen over rouwverwerking heeft keus genoeg. Elke bibliotheek heeft wel een paar planken met boeken, waarin de rouwverwerking in al haar facetten wordt beschreven. Wie daar behoefte aan heeft moet beslist eens tussen deze boeken gaan snuffelen. Ook de betere boekhandel heeft wat dat betreft voldoende te bieden.

Wij hebben een selectie gemaakt van boeken die specifiek over rouwverwerking bij het verlies van je partner gaan. En ook voor deze boeken geldt, dat er veel wordt beschreven over wat je ook zelf hebt meegemaakt of nog meemaakt. De herkenning van die zaken kan, zo is onze ervaring, soms pijnlijk zijn en opnieuw emoties oproepen. Maar aan de andere kant kun je er ook veel van leren. Het zijn immers ervaringen van lotgenoten, mensen die hetzelfde (moeten) meemaken als jij. Daarnaast zijn er ook titels opgenomen die gaan over rouwverwerking bij kinderen (ouderverlies) en over andere aanverwante onderwerpen.

Hoofdredactie De Draaikolk, verder zonder hem of haar (www.draaikolk.com)

Voor het gemak: snel doorclicken naar de boekbesprekingen!

Rouwverwerking (partnerverlies)

Aan een engel die nieuw is - Bohlmeyer, Arno
Vader en twee kinderen raken gewond, moeder overlijdt na auto-ongeluk. Uitg. De Arbeiderspers, Amsterdam, 1994; ISBN 90-239-9090-0

Afscheid nemen - Keyzer, Laurens De
Het leven is afscheid nemen. Het begint met afscheid van de duisternis, het eindigt met afscheid van het licht. Afscheid is het einde van iets, maar vaak ook het begin van iets anders. Twee jaar lang zocht Laurens De Keyzer (57, redacteur bij De Standaard) in Vlaanderen boeiende mensen op die hem wilden vertellen wat afscheid nemen voor hen betekent. Hoe gewone en ongewone Vlamingen met diverse gedaanten van afscheid omgaan (afscheid nemen van het leven, van een geliefde, van het lichaam, van je job, van je gezondheid, van je succes, van je dorp, van je verslaving, van je kind). Hoe ze dat afscheid beleven, aanvaarden, vermijden of verdringen. Uitg. Lannoo, Tielt 2004; ISBN 90-209-5527-6, 179 blz.; € 17,95

Afscheid nemen. Loslaten wat dierbaar is - Boswijk-Hummel, Riekje
Het boek geeft een zeer compleet en overzichtelijk beeld van de emoties waarmee mensen te maken (kunnen) krijgen, wanneer er dierbare naasten overlijden of als er sprake is van het verlies van gezondheid, (echt)scheiding, verhuizing, emigratie. Het hele boek is gebaseerd op de overtuiging dat ieder verlies goed kan worden verwerkt. Uitg. De Toorts, Haarlem 1999; ISBN 90-6020-779-3, 204 blz. Voor België: Uitg. EPO, Berchem/Antwerpen
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juni 2000)

Afscheid serieus nemen - Berg, Marinus van den
Over verliezen verwerken. Serie Pastorale handreiking. Uitg. Voorhoeve, Kampen; ISBN 90-242-5495-7

Alleen verder leven. Handreiking voor weduwen - Ginsburg, Genevieve
De schrijfster verhaalt over de pijn van het verlies, maar staat ook stil bij praktische problemen. Naar aanleiding van haar eigen verlieservaring startte zij zelfhulpgroepen. Dit boek is gebaseerd op ervaringen van honderden weduwen en er staat goed in omschreven hoe een weduwe zich kan voelen. Prettig en gemakkelijk leesbaar, vol praktische tips. Uitg. Het Spectrum, Utrecht 1997; ISBN 90-274-5146-X, 259 blz. (waarschijnlijk niet meer leverbaar via Het Spectrum; mogelijk vervangen door "Hoe verder, een weduwe deelt haar ervaringen” (ISBN 90-274-79-739).
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juni 1999)

Als ouderen rouwen. Oudere mensen helpen bij verlies - Adriaensen, Marie-Christine
De dood van de partner is een van de meest aangrijpende gebeurtenissen in het leven van oudere mensen. Uit onderzoek blijkt echter dat ouderen die een dergelijk verlies meemaken, zelden de gepaste hulp en ondersteuning krijgen. Hoe help je ouderen die, na een leven lang samenzijn, plotseling alleen komen te staan? Dit boek is voor iedereen die een oudere in rouw wil ondersteunen: kinderen, kleinkinderen, familie, vrienden en vriendinnen, mantelzorgers, hulpverleners en artsen. (...) Het vertelt over verdriet en rouw, maar ook over liefde, hoop en geloof in het leven. Uitg. Lannoo, Tielt 2005, ISBN 90-209-6302-3, 263 blz.; € 17,95

Als 't kwaad goede mensen treft - Kushner, H.S.
De Amerikaanse rabbijn Kushner geeft nuttige raad voor de omgang met mensen die door een sterfgeval of ongeluk zijn getroffen: "ga naar ze toe; voel je niet opgelaten; zeg niet dat het erger kan; probeer het niet uit te leggen." Uitg. Ten Have, Baarn 2001, 139 blz.; ISBN 90-2594-7700

Als leven pijn doet. Weerbaar en waardig omgaan met de verliezen in je leven - Diekstra, René W.F.
Het leven is een spel van tegenstellingen dat je alleen kunt spelen als je bereid bent mee te gaan met de golfslag van winst en verlies. Gelukkig en ongelukkig zijn, het hoort bij het leven. Karakter Uitgevers, Uithoorn 2003; ISBN 90-6112-801-3, 400 blz. (herziene en uitgebreide editie)

Bevrijd je verdriet. Troost voor tijden van pijn en rouw - Nouwen, Henri
Een postuum verschenen boek van priester en leraar Henri Nouwen(1932-1996) met gedachten en bezinningen over omgaan met verdriet, verlies en rouw. Hoe we leed een plaats kunnen geven in ons leven. Nouwen wijst de weg hoe men in vijf stappen het leven kan funderen in God. Uitg. Lannoo, Tielt 2002; ISBN 90-209-4772-9, 125 blz.

Beyond. Over de grens van leven en dood - Kraalingen, Elleke van
Een mooi boek over een bijzondere zielsverwantschap tussen twee mensen dat op aarde door de dood abrupt ophoudt te bestaan, maar dat in het leven ná de dood gezamenlijk wordt voortgezet en uiteindelijk verwerkt. Interessant om te lezen hoe het leven ná de dood er uit zou kunnen zien. Uitgeverij Ankh-Hermes, Deventer 2000; ISBN 90-202-8215-8, 184 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juli 2000)

Brieven aan mijn man. Beleven en verwerken van rouw. - Truman, Jill
Een herkenbaar boekje. Fascinerend om de ontwikkeling te zien van een lotgenote, die aanvankelijk haar eigen verdriet achterstelde bij hetgeen haar man is overkomen, naar een vrouw die, gevormd door haar eigen ervaringen en omstandigheden in 1987 de uitspraak deed haar "onafhankelijkheid en vrijheid" boven het huwelijk te laten prevaleren. Uitgeverij Mingus, Baarn 1989; ISBN 90-6564-138-6, 93 blz. Voor België: Standaard Uitgeverij, Antwerpen
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van september/oktober 2002)

Chantal - Moll, Hans
Deze redacteur van NRC Handelsblad beschrijft de periode van ziek zijn en vervolgens het overlijden van zijn vriendin Chantal die een agressieve hersentumor had. Moll beschrijft vooral de periode na het overlijden van Chantal op een voor veel lotgenoten ontroerende en herkenbare wijze. Uitgave Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam; ISBN 90-388-4931-1,144 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van augustus/september 2001)

Dagen van na-bestaan - Forceville-van Rossum, Joke
Dagboek van een rouwproces waarin met opvallende eerlijkheid het moeizame proces van het opnieuw inrichten van een leven wordt beschreven. Uitg. Ambo, Baarn 1978; ISBN 90-263-0403-X, 80 blz. Voor België: Uitg. Westland, Schoten

De kus van de weduwe (roman) - Anna, Threes
Threes Anna (1959) is schrijver, regisseur en was jarenlang artistiek leider van Dogtroep, een internationaal theatergezelschap. Haar leven verandert van de ene op andere dag ingrijpend wanneer haar geliefde omkomt bij een noodlottig verdrinkingsongeval. Een aangrijpende roman over de jaren van eenzame rouw: de worsteling overeind te blijven terwijl de wereld om je heen instort. Ondanks alles tracht zij haar dromen - een door haar geschreven en geregisseerde speelfilm opnemen in de woestijn van Namibië - te verwezenlijken. Hierbij schuwt zij het taboe niet: kan en mag een weduwe verlangen? Uitg. Vassallucci, Amsterdam 2003; ISBN 90-5000-503-9, 280 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2003/januari 2004)

De lucht zit nog vol dagen - Franssen, José
Over het leven van alleenstaande oudere vrouwen. Uitg. Riagg Eindhoven en de Kempen, 1992; ISBN 90-622-4177-8

De man die zijn hart verloor - Hul, Marian van den
In dit boek schrijft journalist Van den Hul over de dood van haar grote liefde Luc Taekema, de vader van haar twee kinderen en onder meer radiomaker. 'Wij worden niet ongelukkig!' Dat is wat Marian zich voornam vanaf het moment dat ze weduwe werd. Ondanks haar verdriet vertelt zij met humor hoe zij en de kinderen omgaan met de intense emoties die hun leven beheersen na de dood van Luc. De twee jonge kinderen bieden hun moeder met hun onbevangen kijk op de dood troost. Uitgeverij Thoeris, Amsterdam 2007, ISBN 978-90-72219-25-1, 156 blz.; € 16,50

De rest is stilte - Berg, Marinus van den
Praten over de dood, handreiking voor nabestaanden. Gebaseerd op reeks tv-uitzendingen van KRO-RKK over thema's rond de dood. Uitg. Gottmer, Haarlem 1993; ISBN 90-257-2503-1

De steppe zal bloeien - Brink, Jos
De eenzaamheid van rouw wordt door Jos Brink omgezet in twee-zaamheid. Rouw: je verwacht een steppe, maar wellicht vind je rozen van hoop. Uitg. Kok, Kampen 1993; ISBN 90-242-8861-4

Doodgaan maar niet sterven - Moormann, Christina
Een weg van bewustwording, zelfverwerkelijking en heelheid ervaren. Dit boek is niet alleen van belang voor mensen in verliessituaties, maar voor iedereen met niet-verwerkte pijnlijke jeugdherinneringen en innerlijke verwondingen die het leven hier en nu blijven verstoren. Het leert om oude pijn te laten genezen, waardoor het leven meer zin krijgt. Uitgever SIGMA; ISBN 90-6556-129-3
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van april 2000)

Drie stappen vooruit, één stap terug - Stekelenburg, Heleen
Op 22 september 2003 overleed Johan Stekelenburg, burgemeester van Tilburg, lid van de Eerste Kamer en voormalig FNV-leider. Heleen schrijft in haar colum, die ze vervolgens in Margriet begon, niet alleen over de verdrietige aspecten van het weduwschap - haar eerste winter alleen, het missen, de eenzaamheid - maar ook over de lieve reacties en de hulp van de mensen in haar omgeving. Daarnaast haalt zij mooie herinneringen op aan haar leven met Johan. Zo slaat zij zich een weg door haar verdriet: met drie stappen vooruit en één stap terug. Uitg. Archipel, Amsterdam-Antwerpen 2005; ISBN 90-6305-208-1, 134 blz.; € 12,50
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2005/januari 2006)

Door je verdriet heen groeien - Berg, Marinus van den
In ieder mensenleven komen onafwendbaar momenten voor van verlies: het sterven van je ouders, naaste familieleden, kinderen; vervreemding van je partner; werkloosheid, arbeidsongeschiktheid. Om na een verlies verder te kunnen leven, is het noodzakelijk om jezelf te hervinden en het geleden verlies een plaats te geven in je leven. Een moeizaam proces, waarbij anderen je terzijde kunnen staan, maar ook niet méér dan dat. Dit boek kan je tot steun zijn in je eenzame strijd tegen verdriet. Het toont hoe anderen door hun verdriet heen groeiden naar een nieuw, vaak zelfs dieper perspectief. Marinus van den Berg, pastoraal vormingswerker voor gezondheids- en welzijnszorg in het dekenaat Almelo, weet in zijn werk de juiste toon te treffen waardoor mensen zich in hun verdriet (h)erkend en getroost voelen. Uitg. Kok, Kampen, 1992; ISBN 90-2426-846-X

Droomberichten. Hoe dromen kunnen helpen bij rouwverwerking - Patricia Garfield
Een verhelderend boek voor diegenen die graag een verklaring willen hebben voor hun droomontmoetingen en waaruit blijkt dat wij zelfs in onze slaap (!) hard bezig zijn met verwerken. Uitgeverij Forum, Amsterdam 1998; ISBN 90 225 2326 8, 296 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari 2001)

Een graf van letters - Stellweg, Cri
De schrijfster verhaalt over de gevoelens van verlies en verdriet in de eerste periode van haar weduwschap, maar ook over haar langzaam weer opbloeiende levenslust. Uitg. Ambo, Baarn 1996; ISBN 90-263-1421-3, 115 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van januari 2001)

Een land waar je de weg niet kent. Omgaan met rouwenden - Linden, Carel ter
De auteur (predikant) heeft jarenlang leiding gegeven aan gespreksgroepen voor mensen die hun partner verloren hebben. In hun verhalen trof hem telkens weer hoe dubbel eenzaam mensen in zo'n situatie kunnen worden, omdat de naaste omgeving hun verdriet niet goed aanvoelt en begrijpt. Het verlies van een man, een vrouw, een kind, behoorde vroeger veel meer tot het gewone leven: men groeide ermee op. In deze tijd en in onze westerse cultuur is de dood meer en meer naar de achtergrond gedrongen. Daarom moeten we weer leren wat het verlies van een man of vrouw, vriend of vriendin voor de betrokkene meebrengt. Uitg. Meinema, Zoetermeer 1995, 8e druk 2004, ISBN 90-211-3622-8, 90 blz.; € 10,20

Een mens was je rijk. Bij het verlies van een beminde - Bouma, Hans
Prettig leesbaar boekje als een brief van een verre en toch ook weer heel nabije vriend. Met 61 korte teksten proza en gedichten. Uitgeverij Kok, Kampen 2001; ISBN 90-435-0410-6, 63 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari/maart 2002)

Een volle kerk… ...een leeg huis - Van Berkum, Jan
De 71-jarige auteur vertelt over zijn gevoelens en ervaringen na het plotselinge overlijden van zijn vrouw. Hij laat ons niet alleen getuigen zijn van zijn diepste bestaanscrisis, maar geeft ook een beeld hoe hij zich daaraan heeft ontworsteld. Klassieke muziek gaf hem in die moeilijkste periode veel troost. Zijn grote passie voor deze muziek loopt als een rode draad door dit boek. Uitg. De Graaff, Utrecht 2002; ISBN 90-804900-3-2, 147 blz.; € 12,50 .
(zie ook ons artikel in de Draaikolk-editie van september 1999)

Een woord van troost - Kelley, Patricia
De schrijfster beschrijft, aan de hand van voorvallen uit haar beroepspraktijk en ervaringen uit haar persoonlijke leven, wat je te wachten staat als je een dierbare verliest en hoe je met dit ontzaglijk verdriet om kunt gaan. Uitg. Bert Bakker, Amsterdam 1999; ISBN 90-351-2040-X, 162 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juli 1999)

Elk rouwproces is uniek - Katafiasz, Karen
35 Wijze inzichten en ontroerende illustraties om rouwenden te doen inzien dat het toelaten van gevoelens (in tegenstelling tot "bezig moeten blijven" en/of "jezelf over je verdriet heen moeten zetten") de enige manier is waarop je jezelf kunt helen. Zo kun je dit verlies in je leven integreren, zodat je tot meer begrip komt, meer zin ervaart en vernieuwd uit deze ervaring tevoorschijn komt. Uitg. De Zaak, Groningen 2001; ISBN 90-72455-57-6, 36 blz. Voor België: Intersentia
(zie ook onze "Ruggesteuntjes 16" in de Draaikolk-editie van december 2003/januari 2004)

Eros is een verrader - Kaal, Herman
Over homosexualiteit, aids en rouw. De auteur behandelt algemene en homo-specifieke aspecten van rouwverwerking. Aan de hand van verhalen van nabestaanden laat hij zien hoe homo-mannen het verlies van hun geliefde of een goede vriend ervaren en verwerken. Uitg. Van Gennep BV, Amsterdam 1996; ISBN 90-5515-045-2

Gisteren veranderde alles - Peters, Lidy
Uitg. Zwijsen, Tilburg 1985; ISBN 90-2760-710-9

Helpen bij verlies en verdriet - Keirse, Manu
Keirse is klinisch psycholoog en doctor in de medische wetenschappen. Dit is een gids niet alleen voor hulpverleners, maar ook voor vrienden, familieleden van rouwenden en mensen in verdriet. Het wil hen helpen om elkaar meer tot steun te zijn en het biedt bruikbare inzichten, geïllustreerd met talrijke herkenbare voorbeelden uit het dagelijkse leven. Uitg. Terra-Lannoo, Warnsveld 2002; ISBN 90-209-5051-7, 278 blz.

Het jaar van magisch denken - Joan Didion
De Amerikaanse schrijfster Didion beschrijft het jaar na het overlijden van haar man, de schrijver John Gregory Dunne, na een huwelijk van bijna veertig jaar. In december 2003 raakte hun dochter in coma. Op 30 december, na een bezoek aan haar in het ziekenhuis, zakte Dunne aan tafel in zijn stoel ineen. Hij overleed zo plotseling dat Joan Didion aanvankelijk zelfs dacht dat het om een grap ging.
Dit boek is haar poging om zich te verzoenen met de 'eerste weken en toen maanden die korte metten maakten met alle vastomlijnde ideeen die ik ooit had gehad over de dood, over ziekte, over kansen en meevallers, over boffen en pech hebben, over huwelijk en kinderen en het geheugen, over verdriet, over de manier waarop mensen zich al dan niet neerleggen bij het feit dat het leven eindig is, over het betrekkelijke van gezond verstand, over het leven zelf.' Uitgeverij Prometheus, Amsterdam 2006, ISBN 90-446-0836-3, 205 blz.; € 12,50

Het tranenmeer - Marain, Elisabeth
Een jonge vrouw probeert de leegte, ontstaan door de dood van haar man, te aanvaarden. Uitg. Elsevier Manteau, Antwerpen 1979 (grote Marnixpocket); ISBN 90-524-0262-0, 111 blz.

Het vermoeden - Bohlmeijer, Arno
De auteur beschrijft de eerste maanden na een verkeersongeluk, waarbij zijn vrouw het leven verloor en hijzelf en zijn twee dochters ernstig gewond raakten. Uitg. Atlas/Contact, Amsterdam 1995; ISBN 90-2540-506-1

Iedere dag een beetje doodgaan - Kolmus, G.J.
Over verlies en levensmoed in een crisistijd. Uitg. Ankh-Hermes, Deventer 1985; ISBN 90-2025-463-4

Ieder verlies kent zijn eigen verdriet - Biezeman-Roest, Mary
De schrijfster volgt bij benadering de rode draad van verliezen in een mensenleven. Tevens beschrijft ze heel verhelderend dat ieder verlies zijn eigen verdriet kent: het soort verdriet, de mate van verdriet verschillen immers ook. Uitg. De Toorts, Haarlem 1989, ISBN 90-6020-605-3, 101 blz.(Voor België: Uitgeverij EPO, Berchem-Antwerpen)
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2001/januari 2002)

In leegte en gemis - Brink, Jos
De schrijver loopt mee met mensen die een liefde verloren. Hij beseft terdege dat verdriet uniek is. Zo uniek, dat er van mee-délen haast geen sprake kan zijn, maar van mee-lijden altijd. Uitg. Kok, Kampen 1994; ISBN 90-242-8722-7

Je moet je niet groot houden - Pincus, Lily
De zin van het rouwen. Uitg. Nelissen, Bloemendaal 1977, 231 blz.

Krassen op je ziel - Samuels, Arthur
Dit boek, geschreven door een Amerikaans klinisch psychiater, wil een krachtige getuigenis zijn van hoop en troost: - het laat je zien hoe je van jezelf kunt houden gedurende de ondraaglijke pijn die het verlies van een geliefde veroorzaakt; - het leert je om de essentie van het verlies tot een sterk onderdeel van je persoonlijkheid te maken; - het stelt je in staat om te genieten van waardevolle momenten, momenten waarop je werkelijk leeft. Uitg. BZZTôH, 's Gravenhage 2004; ISBN 90-453-0245-4, 159 blz., € 14,50
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van oktober/november 2004)

Laat je niet kisten - Van Berkum, Jan
De auteur vertelt hoe hij weer zin aan zijn leven geeft na het plotselinge overlijden van zijn vrouw (vervolg op "Een volle kerk...een leeg huis"). Vaak op verhalende wijze worden onderwerpen behandeld, die niet alleen nabestaanden maar ook gescheiden mensen zullen aanspreken. De rode draad is: 'positief denken'. Met een knipoog naar het verleden heeft hij zijn jeugd en ook zijn kerkelijke achtergrond beschreven. Het boek is niet alleen bestemd voor partners, die na een relatie alleen achterblijven, maar ook voor diegenen, die willen weten hoe zij deze mensen tegemoet kunnen treden. Uitg. De Graaff, Utrecht 2002; ISBN 90-804900-2-4, 146 blz.; € 12,50.
(zie ook enkele fragmenten in de Draaikolk-editie van december 2004/januari 2005)

Landschappen van verlangen. Afscheid van een grote liefde - Keune, Margot
Een paar jaar nadat Margot Keune, mannequin, actrice (o.m. "Spetters" en "Een vlucht regenwulpen") en journaliste, zélf als gevolg van een herseninfarct in een rolstoel terecht kwam en opnieuw weer enigszins had leren praten, ontmoette zij cameraman Geert de Bruin met wie zij een relatie van ruim tien jaar zou krijgen. Dit verhaal is niet al te zwaar, noch melodramatisch en kent momenten van humor en zelfspot. Uitg. Prometheus, Amsterdam 2002; ISBN 90-446-0096-6, 115 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van mei/juni 2002)

Langzaam afscheid nemen - Boheemen-Walhain, Ria van
Het relaas van een verwerkingsproces. Uitg. Van Loghum Slaterus, Deventer 1984; ISBN 90-6001-878-8

Leren leven met verliezen: Hoe doe je dat? - Bruijn, Marieke de
De auteur is docente Verlieskunde en psychodrama therapeut en heeft zich door middel van een opleiding bij Elisabeth Kubler-Ross in Amerika gespecialiseerd in rouw- en verliesverwerking. In dit (werk)boek wordt duidelijk gemaakt waarom en hoe we vastlopen in de verwerking van ons verdriet en onze pijn. Tegelijkertijd wordt door middel van vragen, oefeningen en opdrachten aangegeven hoe we hier uit kunnen komen. Drukkerij Drechtwerk, Dordrecht 1996; ISBN 90-9009-677-9, 128 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van augustus 1999)

Leven met de dood. Leren omgaan met het verlies van een geliefde, familielid of vriend, en het bestaan van leven na de dood. - Moody, Raymond A. met Arcangel, Dianne
Vanuit zijn jarenlange onderzoek naar leven na de dood vertellen de bekende Amerikaanse arts/psychiater Moody en zijn collega-therapeute hoe troost kan worden ontvangen, of juist gegeven, en hoe verlies iemand sterker kan maken. Zij bieden hoop en inspiratie voor iedereen die iemand verloren heeft, en reiken een helpende hand bij het verwerken van het gemis. A.W. Bruna Uitgevers, Utrecht 2002; ISBN 90-229-8581-4, 255 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juli/augustus 2002)

Leven met verlies, een afscheid bewust verwerken - Kast, Verena
De auteur geeft ons een andere kijk op 'verlies' in ons leven. Aan de hand van enkele droomseries van patiënten laat zij zien hoe het verwerken van een verlies kan bijdragen aan onze gevoelsmatige ontwikkeling, tot groter inzicht en persoonlijke groei. Uitg. Lemniscaat, Rotterdam 1989

Leven tot we afscheid nemen - Kübler-Ross, Elisabeth
Uitg. Ambo, Baarn, 1982; ISBN 90-2630-460-9

Leven zonder jou - Bourguillioen, Francine
Dagboek van een rouwproces. De auteur werd geconfronteerd met het plotselinge overlijden van haar echtgenoot. Uitg. Lannoo, Tielt 2001; ISBN 90-209-2474-5

Leven zonder jou... - Klevering-Schoenmakers, Corry
Dagboek van een rouwproces. Uitg. Het Spectrum, Utrecht 1991, ISBN 90-274-1842-X

Lieverd, ik mis je zo - Vermaat, Anne-Marie
Dit boek wil laten zien hoe je over je eigen verlies kunt praten. Wel 700.000 mensen verliezen jaarlijks in hun onmiddellijke omgeving een dierbaar mens. Plotseling staan ze voor een zware taak, die niet voor niets 'rouwarbeid' wordt genoemd. Elke achterblijver heeft een uniek verhaal te vertellen, voelt de behoefte een herinnering levend te houden. Er bestaat geen standaardprocedure over hoe te rouwen en hoe om te gaan met rouwenden. Maar er zijn wel woorden voor. Vermaat & Boer v.o.f., Pijnacker 2003; ISBN 90-806286-3-8, 133 blz.

Loden Last. Het taboe rond zelfmoord. - Hulzebos, Bram en Bakker, Bram
De schrijvers interviewden familie en vrienden van zelfmoordenaars en reconstrueerden de omstandigheden waaronder mensen machteloos toezien hoe het leven van een dierbare een treurige wending neemt. De verhalen zijn uiteenlopend, maar toch bevatten ze één duidelijke overeenkomst: alle achterblijvers voelden zich buitengesloten op het moment dat hun familielid of vriend in aanraking kwam met professionele hulpverlening. Hoe komt dat? Hulzebos en Bakker gingen op zoek naar antwoorden. Uitg. Contact, Amsterdam/Antwerpen 2004; ISBN 90-254-1872-4, 157 blz.; € 15,90.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2004/januari 2005)

Loslaten met liefde - O'Connor, Nancy
Deze psychologe schrijft over het verwerken van verlies wanneer een dierbare sterft. Ze analyseert de emotionele en praktische problemen waar rouwenden mee te kampen hebben. 'Een gids voor positieve overleving.' Uitg. Servire, Utrecht; ISBN 90-6325-247-1, 214 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van zomer 2001)

Mag ik bij jou wenen? - Ploem, Marcel
Over verdriet en troost. Uitg. Lannoo, Tielt/Weesp 1982; ISBN 90-2091-053-1

Mooi sjaaltje - mooi meisje - Balen, Jet van
Een helikopterpiloot stort neer. Zijn vrouw begint een dagboek. Zij beschrijft hierin haar proces van anderhalf jaar na het plotseling overlijden van haar man. Uitg. Dabar-Luyten, Aalsmeer 1997; ISBN 90-6416-296-4

Na de dood. Omgaan met nabestaanden - Jongbloed, Lia
Hoe benader je iemand die rouwt om een geliefde? Hoe voorkom je verkeerde woorden of daden die alles nog erger maken dan het al is? In dit boek staat een serie gesprekken met mensen die met elkaar gemeen hebben dat ze een dierbare verloren. Verder verschilt alles: doodsoorzaak, relatie tot de overledene, leeftijd, karakter, afkomst. Ook vertelt deze voormalig journaliste van o.m. De Telegraaf over haar eigen ervaringen, rond het overlijden van haar man. Uitg. BZZTôH, 's-Gravenhage 2003; ISBN 90-453-0384-1, 160 blz.; € 13,50

Na de klap. Gids zelfhulp voor verkeersslachtoffers en hun naasten - Buijssen, Huub en Buis, Suzanne
In het eerste deel van dit boek komen 12 verkeerslachtoffers aan het woord waarin ze het ongeluk, de gevolgen en de psychische nasleep ervan beschrijven. Het lezen van dit deel kan voor degene die hetzelfde is overkomen, een vorm van zelfhulp zijn: het levert gevoelens van gedeelde ervaring, (h)erkenning en bevestiging. Ze kunnen er ook hoop uit putten, want de verhalen laten ook zien over welke enorme veerkracht mensen beschikken. Bovendien kunnen ze uit de verhalen van andere slachtoffers tips en strategieën halen die hen kunnen helpen met de eigen situatie om te gaan. Het tweede deel bevat een handreiking voor zelfhulp na een verkeersongeval. De auteurs beschrijven welke psychische reacties kunnen optreden na een ongeluk, hoe de verwerking meestal verloopt en wanneer het raadzaam is professionele hulp in te roepen. Uitg. De Stiel, Nijmegen 2004; ISBN 90-704-1534-8, 160 blz. Verkrijgbaar in alle boekhandels en via bol.com
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juni 2005)

Na de nacht het leven - Gray, Martin
In zijn levensverhaal "Uit naam van al de mijnen" vertelde Gray o.m. over de bosbrand waarbij zijn vrouw en vier kinderen om het leven kwamen. In deze biografische roman beschrijft hij hoe zijn leven verder verlopen is en hoe hij opnieuw het geluk vond bij Virginia met wie hij hertrouwde en een dochtertje kreeg. Bruna Uitgevers, Utrecht 2002; ISBN 90-449-2982-8, 344 blz.

Na regen komt zonneschijn - Dalen, Ineke van
De auteur (54) schrijft over het plotselinge overlijden van haar man in 1992. Ze bleeft achter met drie jonge kinderen. "Schrijven over mijn eigen man is schrijven over mijn eigen emoties". De dood van haar vader, die kort daarop volgde, het dominante en ziekelijke gedrag van haar tweede man en de zelfmoord die hij pleegde, gebeurde in een periode met donkere wolken. "Je moet respect hebben voor de medemens, ondanks de manier waarop hij ons behandelt." De lezersgroep die zij wil bereiken zijn jonge weduwen en weduwnaren en mensen die ook de bedreigingen van de partner meemaken kunnen zichzelf herkennen in dit boek. Uitg. Boekhandel Heijink, Hardenberg 2007, 69 blz.; € 14,95

Noodzakelijk verlies - Viorst, Judith
Over het verlies van idealen en illusies, van onze vitaliteit naarmate we ouder worden en vooral: het verlies van de mensen die we liefhebben. Een confrontatie met de pijn van onze verliezen, maar ook met de noodzaak ervan voor de ontwikkeling van onze persoonlijkheid. Uitg. Anthos, Baarn/Amsterdam 1988, Uitg. Hadewych, Antwerpen; ISBN 90-414-0212-8, 359 blz.

Om jou mijn lief, om jou - Sloots, Paul
Beschrijving van zijn leven, het overlijden van zijn tweede vrouw en het daaropvolgende rouwproces. Uitgeverij Lannoo, Warnsveld; ISBN 90-209-45470, 231 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van oktober 2001)

Onbereikbaar dichtbij - Jones, Mary
Over een vrouw die het verlies van haar partner (die door kanker overlijdt) achteraf beschrijft. Haar emoties, die van haar partner, vol hartverscheurende, herkenbare momenten. Uitg. La Rivière & Voorhoeve, Kampen 1991 (waarschijnlijk niet meer in de boekhandel, wél in de bibliotheek); ISBN 90-384-0023-3
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van augustus 1999)

Ook een weduwnaar staat er alleen voor - Kohn, Jane Burgess en Willard K.
Beschrijving van het leven van een weduwnaar, vanaf de dood van zijn vrouw tot het begin van een eigen leven. Uitg. Bosch & Keuning, Baarn 1978; ISBN 90-246-431-0

Oud Blauw, dagen van voort-bestaan - Forceville-Van Rossem, Joke
De reacties die de schrijfster kreeg op haar dagboek "Dagen van na-bestaan" zijn beschreven in dit boekje. Uitg. Ambo, Baarn; ISBN 90-263-0557-5, 104 blz. Voor België: Uitg. Westland, Schoten

Over de drempel van het verdriet - Zonnebelt-Smeenge, Susan en De Vries, Robert
Klinisch psychologe Zonnebelt-Smeenge en predikant/theoloog De Vries, die beiden hun huwelijkspartner door de dood verloren, schrijven over rouwverwerking als weduwe of weduwnaar. Uitgeverij Medema, Vaassen, 2000; ISBN 90-6353-334-9, 208 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van november 2000)

Over rouw. De zin van de vijf stadia van rouwverwerking - Kübler-Ross, Elisabeth & Kessler, David
In haar allereerste boek, 'Lessen voor levenden', stelde Kübler-Ross vast dat het rouwproces uit vijf stadia bestaat: ontkenning en isolering, woede, marchanderen, depressie en aanvaarding. In de loop van de tijd werd duidelijk dat niet alleen rouwenden door deze vijf stadia heen moeten, maar dat iedereen die een moeilijke of traumatische gebeurtenis heeft doorgemaakt met dit proces geconfronteerd wordt. In dit boek wordt dieper ingegaan op de vijf stadia van rouwverwerking om mensen die om welke reden dan ook rouwen, te laten zien hoe ze de moed kunnen vinden hun leven voort te zetten. De auteurs schrijven over o.a. verdriet, dromen, isolatie, genezing, kinderen, en zelfs seks, en laten zien hoe het rouwproces het rouwen niet alleen zin, maar ook een helende kracht kan verlenen. Ambo/Anthos Uitgevers, Amsterdam 2006, ISBN 90-263-1962-2, 265 blz.; € 19,95. Verspreiding voor België: Veen Bosch & Keuning Uitg., Wommelgem (10-10-2006)

Plotseling alleen - Lohner, Marlene
Interviews met 14 vrouwen na de dood van hun partner. Uitg. In den Toren, Baarn 1982; ISBN 90-6074-564-7

Regenboogkristal. Dagboek van een afscheid - Thijn, Ruti van Ruti van Thijn beschrijft de gebeurtenissen en gevoelens rond en na het overlijden van haar partner. Uitg. Servo, Assen 1996; ISBN 90-71918-85-8.

Rouw dragen - Reedijk-Boersma, Laura
Uitg. Kok, Kampen 1989; ISBN 90-2424-817-5

Rouwverwerking en Rouwbegeleiding. Sterven, Rouwen, Troosten - Zeylmans, Renée
Zeylmans is psycho-sociaal therapeute met als specialisatie rouw- en stervensbegeleiding. Vanuit haar jarenlange praktijk, maar ook vanuit haar persoonlijke ervaring met rouw brengt zij het rouwproces onder woorden. Veel cliënten en cursisten hebben daartoe hun kostbare en intieme ervaringen ter beschikking gesteld. Uitgeverij Christofoor, Zeist 2000; ISBN 90-62386-79-2, 300 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van april 2001)

Stormvleugels (roman) - Sambeek, Ciel van
'Het leven overkomt je terwijl je andere plannen maakt. Angelique, 52, rouwt grondig om het verlies van haar partner Paul, die ten gevolge van een ongeval om het leven komt. Na een aantal weken beurt haar ex-man Eric haar op uit haar 'tweelinggraf'. In zijn liefdevolle huis, waar hij nu met zijn nieuwe levenspartner Joost woont, kan ze zichzelf zijn en haar verdriet in eigen tempo verwerken. Eric en Angelique hebben een dochter, Sarah, die nu in de dertig is. De relatie met haar dochter krijgt een nieuwe wending en maakt hun omgang eerlijker en inniger. Ondanks de liefdevolle opvang in het homohuis beseft Angelique dat ze haar verdriet niet kan uitbesteden aan anderen. Ze vecht, ze (over)weegt, ze blikt terug op haar leven, maar ze leert ook vooruit te kijken. Nadat ze uiteindelijk afrekent met onverwerkte herinneringen uit haar jeugd, en in het bijzonder de herinneringen aan haar psychiatrisch gestoorde moeder, legt ze het juk van het verleden af en gaat ze alleen, met goede moed en op eigen kracht verder. Het is wat je er zelf van maakt, denkt ze tenslotte.'
Uitg. Prometheus, Amsterdam 2006, ISBN 90-446-0837-1, 282 blz.; € 18,95

Streep geen namen door - Berg, Marinus van den en Forceville-Van Rossum, Joke
Uitg. Gottmer, Haarlem 1989; ISBN 90-2572-183-4

TROOST vragen, geven en ontvangen - Boswijk-Hummel, Riekje
Wat doe je als je verdrietig bent? Ga je naar iemand toe om je te laten troosten of durf je dat niet en verwerk je je verdriet liever in je eentje? En andersom: hoe ga je om met iemand die pijn heeft en verdrietig is? Probeer je zijn problemen op te lossen of durf je zijn verdriet aan te horen en hem te troosten? Wat ís troost eigenlijk? Wat gebeurt er met je als je je laat troosten? Dit zijn de vragen die in dit boek centraal staan. Uitgeverij De Toorts, Haarlem 2001; ISBN 90-6020-794-7, 237 blz. Voor België: Uitg. EPO, Berchem/Antwerpen
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van april/mei 2002)

Uit de schaduw - Forceville-Van Rossem, Joke
Bijna 25 jaar geleden verloor de schrijfster haar echtgenoot. Vijf jaar daarna beschreef ze haar rouwervaringen in ,,Oud Blauw". Dat boek is nu vernieuwd en aanzienlijk uitgebreid. De auteur kijkt vanaf een grotere afstand en vanuit een nieuwe situatie (zij is inmiddels hertrouwd) op het verlies terug. Uitgeverij Kok - Kampen, 2000; ISBN 90 -35-0178-6, 181 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2000)

Uit naam van al de mijnen - Gray, Martin
In dit levensverhaal vertelt Gray over de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, waarbij hij als enige van zijn familie het concentratiekamp Treblinka overleeft. En over het verlies van zijn vrouw en vier kinderen die in 1970 bij een bosbrand om het leven kwamen. In zijn biografische roman "Na de nacht het leven" vertelt hij vervolgens hoe zijn leven verlopen is en hoe hij opnieuw het geluk vond bij Virginia met wie hij hertrouwde en een dochtertje kreeg. Bruna Uitgevers, Utrecht 2002; ISBN 90-449-2949-6

Vaarwel mijn liefste - Nemcova, Petra & Scovell, Jane
Een ooggetuigeverslag van een jonge vrouw (1979) die de tsunami van 2004 in Thailand overleeft, waarbij haar echtgenoot, de Britse modefotograaf Simon Atlee, het leven laat en ze geen laatste kans krijgen om afscheid te nemen. Tevens een autobiografie van een meisje dat, opgegroeid in communistisch Tsjechoslowakije, zich ontwikkelt tot een van 's werelds meest beroemde fotomodellen en te midden van deze glamourwereld de liefde van haar leven ontmoet. Maar bovenal weerspiegelt Petra's boek de krachten van de natuur, die ons niet alleen uitdaagt, maar ons ook de gaven van de liefde en het leven leert waarderen. The House of Books, Vianen/Antwerpen 2006, ISBN 90-443-1657-5, 223 blz.; € 17,50

Veel verloren maar toch gewonnen - Slotboom, Teuni
Leven na een verkeersongeluk. Vrouw zit aan het stuur en krijgt een ongeluk. Zij verliest hierbij haar man en zoon. Uitg. Kosmos, Utrecht; ISBN 90-215-1864-3
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van maart 2001)

Verborgen genade. Hoe de ziel kan groeien door verlies. - Sittser, Jerry
Bij een tragisch auto-ongeluk verloor de schrijver (Amerikaans docent godsdienst en filosofie) zijn moeder, zijn vrouw en zijn dochtertje. In dit boek kijkt hij terug op de daarop volgende jaren.
Hij komt tot het besef dat niet het verlies, maar onze reactie daarop bepalend is voor de rest van ons leven.
Uitgeverij Novapres, Hoenderloo 2005, ISBN 90-6318-260-0, 216 blz.; € 12,90

Verder leven na afscheid - Pertim, Erna
Vrouwen vertellen over de dood van hun partner en hun leven na het afscheid. Verhalen over de existentiële schok die het overlijden van de partner voor de achterblijvende weduwe betekent. Uitg. Kok, Kampen 1995; ISBN 90-242-7485-0

Verder leven zonder hem. Gids voor weduwen en gescheiden vrouwen - Tom Jowell, Barbara en Schwisow, Donnette
Een vooral praktische gids waarbij de Amerikaanse auteurs vanuit hun eigen ervaring handvatten en overlevingsstrategieën willen aanreiken aan vrouwen die na verlies of echtscheiding naast hun verdriet geconfronteerd worden met allerlei praktische zaken die afgehandeld moeten worden. Het boek is zoveel mogelijk aangepast aan de Nederlandse situatie. Uitg. Archipel, Amsterdam 2002; ISBN 90-6305-071-2, 212 blz.

Verdriet, verliesverwerking en gezondheid - Gill, K. en Diekstra Rien
Uitg. Ambo, Baarn 1988; ISBN 90-263-0905-8

Verlies en rouw. Confrontatie bij rouw - Gils, Trudy van
In ieders leven doen zich situaties voor die het karakter van een verlies hebben en waarmee men vaak zonder waarschuwing vooraf geconfronteerd wordt. Het verwerken hiervan, deze gebeurtenis een plek in ons leven geven, wordt rouw genoemd. Hulpverleners, begeleiders, maar ook familieleden van rouwenden voelen zich vaak verlegen met deze thematiek. Dit boek beoogt daar een hulpmiddel te zijn. (...)Dit boek is vooral op de praktijk gericht. Er worden casussen beschreven, maar de lezer wordt ook aan de hand van opdrachten uitgenodigd stil te staan bij persoonlijke belevingen. Leren beleven en gevoelens herleven en herkennen waardoor de helper de rouwende vanuit eigen belevingen kan helpen, is daarbij de achterliggende gedachte. Uitgeverij Nelissen, Soest 1998, 3e druk 2004, ISBN 90-244-1410-5, 91 blz.; € 11,80.

Vingerafdruk van verdriet - Keirse, Manu
Keirse is klinisch psycholoog en doctor in de medische wetenschappen. Voor iedereen die geconfronteerd wordt met het verlies van een dierbaar iemand. Niet alleen geschreven voor de nabestaande zelf, maar ook voor de mensen om hen heen, van wie steun wordt verwacht. Uitg. Lannoo, Tielt 1999; ISBN 90-209-3605-0, 95 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van november 2001)

Voorbij verlies - Stevens, Nan en Rijsewijk, Rianne van
Aandacht voor de gevolgen van het weduwe worden op oudere leeftijd. Uitg. Bohn Stafleu Van Loghem, Houten 1993; ISBN 90-313-1534-6

Vraagbaak voor alleenstaande vaders - Jacobs, Eugène e.a.
Uitg. Bigot en Van Rossum BV, Baarn 1989; ISBN 90-6134-345-3

Vrouw in rouw, eigenzinnige observaties van een weduwe - Broekmans, Trix
Trix Broekmans wil op haar 52ste geen treurende weduwe zijn. Na het overlijden van haar man, de schrijver/journalist Wim Wennekes, gaat zij op zoek naar een nieuwe vorm van bestaan. Ze richt de Merry Widow Club op, ze bezoekt de dierenarts omdat haar kat in de rouw is, ze probeert de dagelijkse maaltijden weer leuk te maken, ze stelt tot haar eigen opluchting vast dat drinken in je eentje ook best lekker is, ze heeft haar Eerste Echte Eenzaamheidservaring (EEE), ze vraagt zich af of scheiden erger is dan overlijden, en ten slotte ontdekt ze dat ze het ook alleen kan, een beetje genieten van het leven. Uitg. Plataan, Zutphen 2004, ISBN 90-5807-211-8, 160 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari/maart 2004)

Wenen om het verloren ik - Polspoel, Arthur R.M
Over de verwerking van het verlies van een dierbare en de hulpverlening aan rouwenden. Uitg. Gooi en Sticht, Baarn 1993; ISBN 90-304-0166-4, 175 blz. Voor België: Uitg. LIPROBO, Mechelen
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van oktober 2000)

Zonder afscheid. Verder leven na de dood van je partner - Gerstberger, Beatrix
De vriend van journalist Gerstberger, die journalist was voor Stern, wordt in Kosovo samen met zijn fotograaf en tolk neergeschoten. Hoe leeft een jonge vrouw die zes maanden zwanger is verder na het verlies van haar grote liefde? Dit boek vertelt haar verhaal, maar ook die van andere vrouwen die ongeveer hetzelfde hebben meegemaakt. Uitg. Arena, Amsterdam 2004; ISBN 90-6974-575-5, 176 blz.; € 17,50.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari/maart 2005)

Gedichtenbundels over rouw

Achtergebleven - Verweerd, Joke
Wanneer je achterblijft na het wegvallen van iemand die je zeer lief was, kan het leven als een hoge berg voor je liggen. Je ziet er tegenop om op weg te gaan. De last van het verdriet is zwaar. Om het leven weer aan te kunnen, is het nodig dat het gemis een plek krijgt waar het draagbaar is. Een belangrijke rol hierbij spelen begrip en bemoediging van anderen. Dit laatste wil Joke Verweerd in "Achtergebleven" aanreiken. De gedichten sluiten aan bij de verschillende fasen in de rouwverwerking. Ze willen niet alleen bemoedigen maar ook overtuigen van de kracht van de liefde die zelfs over het graf heen reikt. Boekencentrum Uitgevers, Zoetermeer 2003; ISBN 90-239-9090-0, 40 blz.

Alleen witte bloemen. CD-boek met gedichten over afscheid, verlies en troost, samengesteld en gelezen door - Caluwe, Jessie De
27 Gedichten over afscheid nemen. Van Annie M.G. Schmidt tot Hugo Claus, van Goethe tot Pablo Neruda. Eenvoudige, mooie en vooral herkenbare kunstwerkjes in woorden. Nederlandstalige en internationale dichters van alle tijden voeren de luisteraar zachtjes mee op de tonen van dit tedere en droeve wiegelied. Zoals bij de poëzievoorstellingen van Jessie De Caluwe speelt muziek ook op deze CD een belangrijke rol. Samen met Philippe de Chaffoy, vertolkt Jessie de diepe gevoelens van verdriet, troost en hoop. Uitg. Lannoo, Tielt 2003; ISBN 90-209-4197-6, 36 blz.; € 14,95

Als je woorden zoekt... - Fiddelaers-Jaspers, Riet (samenstelling)
Dichtregels en citaten voor mensen die in aanraking komen met de dood. Uitg. Den Bosch, KPC 1996; ISBN 90-6755-112-0, 132 blz.

De nacht gaat weer voorbij - Benschop, Nel
De meest gelezen dichteres van Nederland zocht uit haar werk de gedichten die troost en bemoediging kunnen bieden. Haar grootste inspiratie haalt ze uit haar christelijk geloof. Uitg. Kok, Kampen 1995; ISBN 90-2422-486-1

De tussentijd - Enquist, Anna
Deze gedichtenbundel staat in het teken van het grote verlies van Enquist's dochter die in 2001 omkwam doordat een vrachtwagenchauffeur haar bij gebrek aan een dodehoekspiegel over het hoofd zag. Ook voor wie zijn of haar partner verloren heeft zal die universele pijn voelbaar zijn. Uitg. De Arbeiderspers, Amsterdam/Antwerpen 2004; ISBN 90-295-2258-5, 60 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van april/mei 2004)

De vreugde van de rouw - Velthorst, W.G.
Met 'De vreugde van de rouw ' positioneert Velthorst (Gendringen, 1944 te Hauwert) zich als een oorspronkelijk dichter, zowel wat betreft stijl als thematiek, met hier en daar reminiscenties aan Gerrit Achterberg, J.C. Bloem of Ida Gerhardt. Uitg. Servo, Assen 2004, ISBN 90-5786-84-90, 53 blz.; € 12,-- (07-12-2005)

Een glimlach kwam voorbij - San Giorgi, Marina
Deze bloemlezing uit de gedichten die Marina (1944-1993) schreef tijdens haar lange en pijnlijke ziekte (kanker) toont een vrouw die er met alle krachten waar ze over beschikken kon, voor heeft gevochten niet alleen haar leven, maar ook haar sterven vruchtbaar te maken. Uitg. Lannoo, Tielt 1994; ISBN 90-209-2374-9, 138 blz. Voor België: Verkoopmij. Bosch & Keuning, Antwerpen

Graag veel bloemen - Kooij, Puck
Poëzie rond onze dierbare doden. Het bevat dichtregels uit overlijdensberichten in kranten. Zowel werk van bekende en gerespecteerde dichters als ontroerende, anonieme, eigengemaakte verzen. Uitg. Thomas Rap, Amsterdam 1995; ISBN 90-6005-378-8

Ik heb alleen woorden - Warren, Hans en Molegraaf, Mario
Honderd gedichten over afscheid, dood en rouw uit de Nederlandse poezie. Honderd adviezen, invalshoeken, oproepen om met nieuwe moed verder te leven. Samen vormen ze een afwisselend zwaarmoedig en luchthartig verhaal, dat door uiteenlopende Nederlandse en Vlaamse dichters op geheel eigen wijze wordt verteld. Befaamde dichters als Herman de Coninck, Ida Gerhardt, Judith Herzberg, Gerrit Komrij, Tom Lanoye, Jean Pierre Rawie en Leo Vroman, maar ook onbekenden komen aan het woord. Uitg. Bert Bakker, Amsterdam 2004, ISBN 90-351-2696-3, 164 blz.; € 12,50

Rouwen moet je doen - Struiving, Jan
Gedichten over het verlies van een vrouw, een man, een broer, een zus, een kind, een hond of kat. Uitgegeven in eigen beheer via Bergboek, Zwolle 2002; ISBN 9070037- 44- 0; 80 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari/maart 2004)

Tastzin - Haan, Klaas Herman de
De talrijke gedichten die Klaas Herman de Haan (Amsterdam, 1942) schreef na het overlijden van zijn tweede echtgenote Anje van Erk liggen in dit boek over haar en hun liefde samengebald als een koninklijke onderscheiding. Zo wordt zij postuum in de adelstand van de liefde verheven, door de ridderslag van haar echtgenoot, die al sinds zijn jonge jaren gedichten schrijft. Het is een worstelende zoektocht geworden naar een nieuwe manier van leven zonder haar. Hopelijk zullen treurenden er enige troost in kunnen vinden en poeziëminnaars enige verwondering. Drukkerij Bijto, Enkhuizen 2006, ISBN 10 90.9020793-7/ISBN 13 978.90.902079-3, 220 blz.; € 15,00 (02-07-2006)

Wij volgen een voor een hetzelfde pad (rouwgedichten) - Rawie, Jean Pierre
De mooiste rouwgedichten. Door de dichter gekozen uit zijn eerder verschenen bundels. Uitgave: Bert Bakker, Amsterdam 2003; ISBN 90-351-2491-X
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van augustus/september 2003)

Zeg zacht mijn naam - Zuiden, Henk van
Verzamelde gedichten over de dood. Uitg. Kwadraat, Utrecht 1998; ISBN 90-6481-310-8

Rouwverwerking bij kinderen (ouderverlies)

De dagen daarna (vanaf 6 jaar) - Lieshout, Elle van
Mamma is dood. Ze komt nooit meer terug. Lis gelooft het niet helemaal. Ze heeft genoeg van alle grote mensen die huilen en haar over haar bol aaien en daarom gaat ze naar opa. Door hem begint Lis langzaam te begrijpen dat mamma nooit meer terugkomt. Uitg. Lemniscaat, Rotterdam 2004; ISBN 90-5637-590-3, 45 blz.; € 9,95.
(zie ook de kinderboekfragmenten in de Draaikolk-editie van december 2004/januari 2005)

De zuigzoen (vanaf 12 jaar) - Lindell, Unni
De moeder van de veertienjarige Stella is overleden. Haar vader kan er niet over praten en haar beste vriendin is bang voor haar verdriet. Ze heeft haar in de steek gelaten en is nu bevriend met Rosa. Als haar vader's nieuwe vriendin met haar zoontje bij hen intrekt, voelt Stella zich nog ongelukkiger dan ze al was. Maar ze vecht tegen haar machteloosheid en langzaam maar zeker klautert ze weer uit het dal. Uitg. Lemniscaat, Rotterdam 2000; ISBN 90-6069-995-5, 148 blz.; € 14,50

Dood, mijn boek over verdriet en verder gaan (ca. tien jaar) - Tulleners, Astrid
Iemand om wie je geeft is doodgegaan. Dat is erg verdrietig en misschien ben je ook wel boos. Het is moeilijk om over alles wat er gebeurd is en wat je voelt te praten. Met de vraag-, schrijf- en knutselopdrachten van het boek kunnen kinderen vanaf 10 jaar hun verdriet proberen vorm te geven. Het boek kan een schatkist aan herinneringen worden, waardoor het verlies een plekje kan krijgen. Het is geschreven door Astrid Tulleners die veel werkt met kinderen met wie het even niet zo goed gaat. Uitg. Pereboom, Bussum 2005, ISBN 9-077-4553-96, 80 blz.; € 13,50

Dood is niet gewoon. Over de dood van een ouder  (van 4 tot 9 jaar) - Delfos, Martine
Papa geeft geen eskimokus meer. Niemand mag meer een eskimukus geven. Papa kijkt niet meer streng als ze in haar broek geplast heeft, dat is wel fijn. Nou hoeft ze nooit meer zuurkool te eten, want mama en Ruurd houden ook niet van zuurkool. Lekker puh! Ze wil best zuurkool eten als papa maar terugkomt. Ze zal nooit meer mopperen als ze zuurkool eten. Dit boekje gaat over Ilse. Haar vader is plotseling overleden. Dit boek is een hulpmiddel om het overlijden van een ouder bespreekbaar te maken. Uitg. Pereboom, Bussum 2003, ISBN 90-755-6461-9, 35 blz.; € 11,50 (01-12-2005)

En opeens is alles anders - Emmerik, Yvonne van
Marieke is tien jaar. Ze schrijft brieven aan haar moeder, die plotseling overleden is. Zo leert ze omgaan met haar verdriet. Gelukkig zijn er mensen die haar steunen. Vooral met hulp van de oppas Flossie durft Marieke weer plezier te hebben. Uitg. Ten Have, Kampen 2006, ISBN 90-259-5642-4, 140 blz.; € 14,90

Hemelvaartsdag - Sloten, Neeltje van
Na het overlijden van haar moeder op Hemelvaartsdag 24 mei 2001, maakte (de volwassen) Neeltje van Sloten vierentwintig prenten met vierentwintig gebeden voor de Hemelvaart van haar moeder. Uitg. Servo, Assen 2003, ISBN 90-5786-82-61, 49 blz. (gebonden); € 28,50

Het was een vrijdag - Werf, Hanneke van der
Op een dag komen Mascha's vader en moeder thuis. Ze vertellen Mascha dat haar moeder in het ziekenhuis is onderzocht. Ze is erg ziek en de dokters weten niet of ze weer beter kan worden.
Ze wordt niet beter. Ze gaat dood. Hoe is dat voor Mascha? Een boek voor tieners en anderen die iemand in hun omgeving verliezen.
Van Tricht Uitg., Twello 2007, ISBN 978-90-77822-21-0, 59 blz.; € 12,50

Ik krijg tranen in mijn ogen als ik aan je denk. Als je vader of moeder is doodgegaan - Essen, Ineke van
Als iemand van wie je houdt is doodgegaan lijkt het soms of niemand echt begrijpt hoe je je voelt. In dit boek vertellen dertig kinderen over wat zij meemaakten en hoe hun leven verder ging na de dood van hun vader of moeder. Het gaat over verdriet en geluk. Over akelige gedachten en fijne herinneringen. Over houden van en missen. En over je rot voelen en wat dan helpt. Uitg. Sjaloom/Bakermat, Amsterdam 3e druk juni 2001, ISBN 90-6249-374-2, 71 blz.; € 16,95

Lieve Hemel. Over hulp bij rouwverwerking van kinderen en jongeren door opvoeders - Diekstra, René en Gravesteijn, Carolien (red.)
De dood is van alle leeftijden, dat blijkt wel uit het feit dat de dood iets is wat kinderen en jongeren volop bezighoudt. Ze zijn bang, maar ook nieuwsgierig. En ze hebben er vaak meer onbevangen en gezondere opvattingen over dan volwassenen, die er dan ook veel van hen over horen. Maar natuurlijk is het primair een verantwoordelijkheid van ouders en andere opvoeders om kinderen en jongeren bij te staan in geval van sterven en dood. In dit boek komen zowel de volwassenen als de jeugdigen aan het woord. De 'grote mensen' bij monde van o.a. Manu Keirse, Riet Fiddelaers-Jaspers, Herman van Veen en Wieteke van Dort. Van de 'kleine mensen' staan in dit boek tal van opstellen en tekeningen over de dood, die ingaan op vragen als: 'Wat betekent de dood voor mij?' en 'Is er leven na de dood? Karakter Uitgevers, Uithoorn 2005, ISBN 90-6112-823-4, 200 blz. geb.; € 15,--

Samen verdrietig. Rouwverwerking bij kinderen -Bos-Meeuwsen, Marja
Kinderen die rouwen zijn kwetsbaar. Wat hebben ze nodig? Wat maken ze door? Hoe kunnen we helpen het verdriet te begrijpen en te verwerken? Op deze en andere vragen over kinderen en rouwverwerking wil dit boek heel praktisch ingaan. Aan de orde komt alles wat met overlijden en begraven te maken heeft, en dat in relatie tot kinderen. Hoe kun je kinderen troosten? Waar doe je goed aan en wat werkt averechts? Uitg. Boekencentrum, Zoetermeer 2004; ISBN 90-239-1638-7, 74 blz.; € 9,50
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van april 2005)

Voor Kaya (vanaf 12 jaar) - Glaser Munch, Charlotte
De zestienjarige Kaya vindt op zolder een schrift met haar naam erin, geschreven in het handschrift van haar moeder, die een jaar geleden is gestorven. Ze gebruikt het als dagboek, net zoals haar moeder vroeger altijd een dagboek bijhield en hoopt zo de afstand tussen hemel en aarde te verkleinen. Onder meer schrijft ze over de enorme afstand die er tussen haar vader en haar is gegroeid. Uitg. Lemniscaat, Rotterdam 2003; ISBN 90-5637-514-8, 199 blz.; € 12,95

Yasha's vader (vanaf 6 jaar) - Beer, Judith L. de
Yasha heeft een vader (Wietze), een moeder (Mirjam) en een grote zus (Anne). In de lente fietsen ze samen naar de haven om naar de boten te kijken en in de winter gaan ze samen schaatsen en maken ze een sneeuwpop. Maar alles verandert als Wietze plotseling overlijdt. Daarna is niets meer zoals het was. Uitg. Lemniscaat, Rotterdam 2001; ISBN 90-5637-346-3, 77 blz.; € 11,50

Stervensproces

Aanvaardbaar levenseinde. Over leven en dood, euthanasie en stervensbegeleiding - Knottnerus B.J.
Auteur Ds. Bart J. Knottnerus (1919) is opgegroeid als domineeszoon in de Gelderse Achterhoek. Hij werkte als dominee, pastor en sociaal werker. Als ervaringsdeskundige vertelt hij over zijn belevingen met en visie op stervensbegeleiding. Hij is van mening dat euthanasie uit het strafrecht moet en dat de wil van de stervende onvoorwaardelijk moet worden nageleefd. Hij baseert dit op ethische beginselen, maar vindt ook dat dit voortvloeit uit het christelijk geloof. In het boek vertelt hij aan de hand van vele persoonlijke en beroepsmatige ervaringen aan het sterfbed van medemensen over bevrijding en vluchtgedrag, over dilemma's en uitwegen. Een zoektocht naar een fundament voor leven, sterven en dood in de westerse beschaving en het christelijk geloof. GM Uitg. i.s.m. Koninklijke BDU Uitg., Ede/Barneveld 2005, ISBN 90-70150-78-6, 175 blz.

Afscheid van jou - Bolt-Los, Joke
Over sterven aan kanker. Verhalen en gedichten rond het stervensproces van de echtgenoot van de schrijfster. Uitg. Kok, Kampen 1981; ISBN 90-242-0319-8

Bewust leven, bewust sterven - Levine, Stephen
Deze Amerikaanse dichter en meditatieleraar, die intensief heeft samengewerkt met Elisabeth Kübler-Ross, laat in dit boek aan de hand van zijn persoonlijke ervaringen aan de zijde van mensen wier stervensproces hij meemaakte zien dat wij onze eigen werkelijkheid scheppen en daarmee onze eigen belemmeringen. Wanneer we ons hiervan bewust worden en ons contact met onze diepste innerlijke kern en met dat wat wij delen met alle leven herstellen, vormt de dood geen bedreiging meer, maar juist een aanzet tot een vollediger en waarachtiger deelhebben aan het leven van moment tot moment. Servire Uitgevers, Katwijk aan Zee 1988; ISBN 90-6325-283-8, 346 blz.

De cirkel van het leven - Kübler-Ross, Elisabeth
De wereldvermaarde arts en auteur spreekt in dit autobiografische boek over haar contacten met terminaal zieke kinderen, volwassen stervenden en aids-patiënten. Het maakt de gedrevenheid zichtbaar waarmee de schrijfster nieuwe wegen insloeg op de terreinen van stervensbegeleiding en bijna-doodervaringen. Uitg. Ambo, Amsterdam 1997, ISBN 90-263-1511-2

De dood nabij - Heisen, Theo
Omgaan met ziekte en rouwverwerking. De auteur beschrijft de ziekte en het sterven van zijn vrouw. Uitg. Kok, Kampen 1993; ISBN 90-242-8081-8

De intieme dood. Levenslessen van stervenden - Hennezel, Marie de
Hennezel is een psychologe die in een Parijs' ziekenhuis terminale patiënten begeleidt gedurende de laatste weken van hun leven. Haar boek is de weergave van vele ontroerende gesprekken met verschillende patiënten die in het besef van hun aanstaande dood de balans van hun leven opmaken: oude geschillen bijleggen, verzwegen waarheden aanvaarden, zich verzoenen met familie of vrienden, of discussieren over een leven na de dood. Met een voorwoord van François Mitterrand. Uitg. Altamira-Becht, Bloemendaal 1996; ISBN 90-230-0907-X, 226 blz.

De kunst van het sterven - Neale, Robert E.
Omgaan met de dood als deel van het leven. Uitg. Lemniscaat, Rotterdam 1989; ISBN 90-6069-296-9

Deze aarde verlaten - Stellweg, Cri
Op de open en directe manier die zo kenmerkend is voor deze auteur (o.m. 25 jaar voor de Volkskrant een column geschreven onder het pseudoniem Saartje Burgerhart) schrijft Stellweg over de laatste levensmaanden van haar broer. Een broer die haar niet ligt, maar met de dood in aantocht is dat totaal onbelangrijk. Dan gaat het over kwesties als op een waardige wijze sterven, de zin van het bijna afgesloten leven, over euthanasie, over de universele thema's van leven en dood. Uitg. Maarten Muntinga en Uitg. Cossee, Amsterdam 1995; ISBN 90-417-0408-6, 123 blz.

Een eigen dood - Lerner, G.
De laatste levensmaanden van een man die een kwaadaardige tumor heeft, beschreven door zijn vrouw. Wereldbibliotheek, Amsterdam 1978

Een hart onder de riem - Makken, Bert
Na de geboorte van haar tweede kind herstelt Maryse niet. Ze blijkt leukemie te hebben. Op 29-jarige leeftijd overlijdt zij. Een verzameling brieven, geschreven aan Maryse, door een vriend. BZZTôH, Den Haag 1994; ISBN 90-629-1893-X

Geen ziel gaat verloren. Een troostrijk perspectief bij plotseling overlijden en suicide - Jakoby, Bernard
Niemand gaat toevallig dood. De ziel besluit wanneer zij wil sterven. Dat moment heeft te maken met de specifieke levensopdracht van ieder mens, niet met zijn leeftijd. De ziel bepaalt ook de manier waarop we sterven. En ook bij een plotseling overlijden (...) of bij zelfdoding vindt er vooraf al een soort losmakingsproces plaats. Zelfdoding komt in dit boek in een heel ander perspectief te staan, vrij van schuld en straf. Uitg. Ankh-Hermes, Deventer 2004; ISBN 90-202-8355-3, 210 blz.; € 19,50

In wijsheid sterven. Een oefening voor levenden - Murphy, N. Michael
Een gids voor bewuster leven en sterven. Verhalen van mensen die met de dood werden geconfronteerd en degenen die hen daarbij hebben begeleid. Murphy weeft die verhalen dooreen met oude mythen en legenden en de inzichten die hij heeft verworven in de tientallen jaren dat hij anderen op hun tocht naar de dood de weg heeft gewezen als hoogleraar klinische psychiatrie en huisartsgeneeskunde. Met de nadruk op de positieve, bevrijdende aspecten van de dood laat hij weten hoe we: gebruik kunnen maken van de kracht van verhalen vertellen, mythen en rituelen; kunnen luisteren naar onze innerlijke gevoelens en die van onze dierbaren; patronen in relaties kunnen veranderen om onze verbondenheid met onszelf en anderen te versterken; ons op bewust sterven kunnen concentreren door meer open te staan voor bewuster leven; kunnen afmaken van afgemaakt moet worden, kunnen loslaten wat losgelaten moet worden. Uitg. De Toorts, Haarlem 2000; ISBN 90-6020-787-4, 246 blz. Verspreiding voor België: Uitg. EPO, Berchem/Antwerpen.

Het licht van afscheid, hoop vinden in leven en sterven - Longaker, Christine
De schrijfster biedt in dit boek emotioneel en spiritueel inzicht bij de vaak zo pijnlijke situaties die te maken hebben met het stervensproces. Puttend uit haar jarenlange ervaring bij het begeleiden van stervenden, in combinatie met de principes uit het Tibetaans boeddhisme schenkt zij de lezer haar perspectief op de dood en op hoe we een zinvol leven kunnen leiden. "Voor een zinvol leven is het belangrijk de dood te begrijpen en ons erop voor te bereiden." Hoe ondersteun ik mijn stervende moeder, terwijl ik zelf bang ben voor de dood? Hoe sluit ik vrede met mijn stervende broer die mijn aartsrivaal was? Hoe geef ik emotionele en spirituele steun aan mijn patiënt die leidt aan dementie? Uitg. Forum, Amsterdam 2004; ISBN 90-225-3850-8, 316 blz. Verspreiding voor België: Standaard Uitgeverij, Antwerpen.

Kale herfst. Liefde en vriendschap in barre tijden -Vermaat, Anne-Marie
Emily heeft met Max een tevreden stemmende lat-relatie. Ze zijn gelukkig samen. Hun wereld verandert als bij Max na maagonderzoek kanker wordt geconstateerd. Het ziet er niet goed uit. In plaats van vele tientallen, vaak vermoeiende en emotievretende telefoontjes vertrouwt Emily (Anne-Marie Vermaat) haar gevoelens toe aan haar computer en verstuurt informatie en emotie via e-mail naar de vele vrienden, kennissen en familieleden. Op basis van die mails en mailwisseling is dit boek tot stand gekomen. Vermaat & Boer v.o.f., Pijnacker 2005; ISBN 90-8062-864-6 (vanaf 2007: ISBN 978-90-8062-864-6), 187 blz.; € 17,50

Kroniek van een naderende dood - Meurois-Givaudan, Anne en Daniel
De auteurs volgen het stervensproces van een vrouw die kanker heeft. Week voor week beschrijven zij dit proces, haar diepste gevoelens op de drempel van de dood, het proces van innerlijke verandering dat zich in haar voltrekt als zij ontdekt dat er na het afscheid van haar stoffelijk lichaam nog een ander leven is. Uitg. Ankh-Hermes, Deventer 1995; ISBN 90-202-8060-0, 156 blz.

Lessen voor de levenden. Wat het mysterie van de dood ons leert over het leven - Smith, Rodney
De schrijver was enige jaren monnik in een boeddhistisch klooster in Azië en werkt nu als geestelijk verzorger voor terminale patiënten in Seattle, VS. Hij maakt u deelgenoot van zijn ervaringen met stervenden en geeft meditaties en oefeningen om u te helpen om zinvol met de sterfelijkheid van uzelf en van uw naasten om te gaan, en juist daardoor uw leven ten volle te leven. Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen 2000; ISBN 90-215-9911-2, 239 blz.

Lessen voor levenden - Kübler-Ross, Elisabeth
Gesprekken met stervenden. Een gids voor al degenen die bij de stervensbegeleiding betrokken zijn. Een leerschool hoe wij de vrees voor het eigen levenseinde kunnen overwinnen. Uitg. Ambo, Baarn 1988; ISBN 90-263-0103-0, 279 blz. Voor België: Uitg. Westland, Schoten

Over de dood - Dalai Lama met Jeffrey Hopkins
Iedereen sterft maar niemand is dood luidt een Tibetaans gezegde. Juist dit snijpunt tussen het vergankelijke en het permanente - de essentie in de stroom van leven en dood - vormt het uitgangspunt van dit boek. Zijne Heiligheid de Dalai Lama toont ons hoe wij onze houding kunnen bijstellen en deugdzame gedachten kunnen aannemen om ons op de dood voor te bereiden, ongeacht of het ons eigen sterven betreft of dat van iemand die ons dierbaar is. Hij onthult de bewustzijnsniveaus die we doormaken in de fasen van sterven, alsook wanneer we slapen, dromen en tijdens een orgasme. Uitg. Forum, Amsterdam 2003, ISBN 90-225-3430-8, 216 blz.

Overgave en strijd - Wilber, Ken
Enkele dagen na hun huwelijk blijkt Trya borstkanker te hebben. Haar man Ken beschrijft een vijf jaar durende strijd voor haar leven, met behulp van reguliere en alternatieve therapieën. Treya zelf verwoordt in haar dagboeken haar diepste ervaringen. Bijzonder boek, omdat het wordt beschreven zowel vanuit de beleving van de vrouw als vanuit die van de man. Uitg. Karnak, Amsterdam 1993, ISBN 90-6350-060-2, 506 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari/maart 2004)

Overwinnen was niet mogelijk... - Smeulders, René
Kort na de geboorte van hun zoontje werd bij Désirée een kwaadaardige vorm van borstkanker geconstateerd. Het bleek dat ze uitzaaiingen in de hersenen had. Ze overleed uiteindelijk op Moederdag, 34 jaar oud. Speciaal voor zijn zoontje Remco heeft Smeulders zijn ervaringen op papier gezet. Uitsluitend te bestellen via internet: www.mijneigenboek.nl, Groningen 2004; ISBN 90-5974-043-2; 121 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juni/juli 2004)

Pluk de dag, passeer de nacht - Bakas, Adjiedj en Sjoerd Groenewold Dost
Leven met de dood. Over afscheid nemen en verder leven. Verhaal van twee mannen, waarvan een aan kanker overlijdt. Ziekteproces en het regelen van de begrafenis met eigen rituelen. Line/Dexter BV, 1995; ISBN 90-5619-005-9

Troost elkaar met deze woorden - Anckaert, Luc en Bulckens, Jef
Omgaan met lijden en sterven. Uitg. Kok, Kampen 1997; ISBN 90-242-6148-1

Tweestemmig - Rosenblum, Sandra en Barbara
Een liefdesgeschiedenis over ziekte, leven en dood. Een vrouw die borstkanker blijkt te hebben, houdt met haar partner een dagboek bij. Uitg. Schorer, Amsterdam 1994; ISBN 90-6012-988-1

Zo kaal zonder jou - Kluvers, Ingrid
Bijna twee jaar na het overlijden van haar vriendin heeft deze journalist/hoofdredacteur van een weekblad het verhaal van haar grote liefde en de strijd tegen kanker die zij samen voerden opgeschreven. Ze beschrijft de intensiteit waarmee een liefde beleefd kan worden als er niet veel gezamenlijke tijd meer in het verschiet ligt. Uitg. Arena, Amsterdam 2004; ISBN 90-6974-655-7, 160 blz.; € 15,00

Diversen

97 Manieren om te troosten - Lemmen, Gerrie en Suijck, Luuk de
Elk verdriet is anders. Klein verdriet, groot verdriet, we hebben er allemaal wel eens mee te maken. En iedereen gaat er op zijn op haar eigen manier mee om. Over omgaan met verdriet, over troost krijgen én over troost geven gaat dit boekje. Uitg. Het Spectrum, Utrecht 2005, ISBN 90-274-2256-7, 112 blz.; € 5,95

Bekend met kanker - Benthem, Willemijn van
Vijfentwintig bekende Nederlanders en Belgen vertellen over hun ervaringen met kanker. Allemaal hebben zij de ziekte van dichtbij meegemaakt: als patiënt, of bij een familielid, vriend of geliefde. En allen hebben ze geworsteld met dezelfde vragen: hoe ga je om met het bericht dat je kanker hebt, of dat een geliefde het heeft? Hoe steun je elkaar het beste? Hoe sla je je door de behandelingen heen? En hoe praat je met elkaar over iets dat zo moeilijk en soms haast niet te bevatten is? De opbrengsten van dit boek gaan in hun geheel naar KWF Kankerbestrijding. Uitg. Archipel, Amsterdam-Antwerpen 2005; ISBN 90-6305-184-0, 212 blz.; € 12,50

Bevroren zondag - Rischen-Sindram, Liesbeth
In fragmenten vertelt een moeder in welke chaos je leven verandert als je oudste kind plotseling overlijdt. Door haar woorden heen verweven, de onwaarschijnlijke fictie geschreven door het kind. Staat ons lot al vast of berust alles echt op louter toeval?
Uitg. Servo, Assen 2005, ISBN 90-5786-87-84, 158 blz.; € 15,--

Crisis en het wonder van de liefde. Omgaan met verandering en tegenslag in elke levensfase - Patel, Mansukh en Waters, Helena
Tegenslagen lijken vaak crisis en rampspoed in ons leven te brengen. Toch kan juist een crisis de aanleiding tot een wonder zijn. Als we bereid zijn de liefdevolle les die erachter zit te ervaren, kan een moment van crisis een wonderbaarlijk en bevrijdend ogenblik worden, waarop we de onuitputtelijke liefde van het universum kunnen ervaren. Dit boekje is een levensgids door alle levensfasen heen, een gids waar niemand in onze moderne, snel veranderden wereld, met zijn broze relaties en breekbare veiligheid, buiten kan. De gedachten, oefeningen, meditaties en tot nadenken stemmende verhalen van bekende en onbekende mensen maken het tot een kostbaar bezit. Het gaat over wijsheid, liefde en vertrouwen in het leven: het gaat over de meest wezenlijke zaken van het bestaan, aldus de auteurs. Uitg. Ankh-Hermes, Deventer 2002, ISBN 90-202-7683-2, geb. 4e druk, 439 blz.; € 13,57

Dansend tussen vreugde en verdriet - Patel, Mansukh en Goswami, Rita
'Dit boek is ontstaan uit de enorme schreeuw die opstijgt uit het menselijk hart. Een schreeuw om hulp, leiding en helderheid over de betekenis van lijden en pijn. Iedereen leert in zijn leven vreugde en verdriet kennen, en gebrek aan inzicht in deze emoties kan ons ertoe brengen het een te verwerpen, of juist hardnekkig vast te houden aan het ander.' Dit boekje is een oproep tot zelfonderzoek aan de hand van praktische vragen of eenvoudige stellingen. Het kan helpen emotionele blokkades en negatieve gedachten op te ruimen en om te buigen naar een positieve levenshouding. Een boek dat wil inspireren tot zelfkennis en houden van jezelf, en van daaruit tot liefde en mededogen voor de medemens en de schepping, aldus de auteurs. Uitg. Ankh-Hermes, Deventer 2003, ISBN 90-202-7679-4, geb. 9e druk, 270 blz.; € 11,12

De engel met de zonnebril (debuutnovelle) - Gronden, Egbert van de
Het verhaal speelt zich af vanaf het moment dat een man beseft dat zijn vrouw ten dode is opgeschreven. Het verdict van de arts vormt breuklijnen tussen wat ooit was en nu opeens niet meer is, tussen de binnen- en de buitenwereld, tussen het zijn en het niet langer vanzelfsprekende bewustzijn. Niet het verstand, maar emoties slaan de brug tussen toen en nu, tussen voor en na. Verdriet, drift, pijn en liefde geven aan de medische veroordeling een nieuwe, redelijke betekenis, een perspectief dat ondanks de ontregelende uitwerking van de ziekte, toch een zinnig bestaan oplevert, voor alle betrokkenen. Niet in het minst door de houding van de vrouw die in hoge mate zelf bepaalt hoeveel ze nog aankan in haar plotselinge bedreigde bestaan. Met het schikken van haar plaats in de geschiedenis, van haar individuele lot, vindt ze rust en kracht om het leven voluit te leven, tot de laatste onafwendbare hartenklop.
Uitg. Douane, Rotterdam 2007, ISBN 978-90-72247-05-6, 153 blz.; € 12,50

De helende kracht van vergeving - Stolp, Hans
"In deze tijd komt veel oud karma tot ontlading. Daarom moeten wij leren vergeven en tot verzoening komen (...). Vergeven heeft twee aspecten: de ander vergeven en jezelf vergeven. Om te kunnen vergeven moet je bereid zijn alle pijn en woede te doorleven en los te laten. Anders wordt vergeven verdringen. Wij moeten de ander leren zien vanuit ons hóger ik, en niet vanuit ons lager ik. Ons hoger ik ziet het goede in de ander, ons lager ik (ons ego) bijt zich juist vast in het donker van de ander", aldus Hans Stolp. Uitg. Ankh-Hermes, Deventer 2005; ISBN 90-202-8380-4, 149 blz.; € 14,50

De kunst van het vliegen - Michael, Jan
Openhartige autobiografisch verhaal over de omgang met een verwoestende ziekte. In deze novelle, gebaseerd op feiten uit de periode dat ze intensief met kanker te maken kreegt, vertelt Jan Michael helder, direct en met gevoel hoe ze de ziekte en de gevolgen ervan accepteert. Ze wil van het leven genieten. Daarom weigert ze bestraling en wijst ze ook het voorstel voor een borstprothese af nadat een van haar borsten is afgezet. Tegenover haar keuze stelt ze de weg die haar vriend aflegt als bij hem kanker wordt geconstateerd.
De verschillende manieren van verwerken vormen een tweeluik dat met elkaar in balans is. Uitg. De Geus, Breda 2003; ISBN 90-445-0327-8, 123 blz. Verspreiding in België: Libridis, Sint-Niklaas.

De wijde hemel (roman) - Sebold, Alice
Susie, een luchthartige maar vroegrijpe tiener, beschrijft de gebeurtenissen rond haar dood en de vreemde nieuwe wereld waarin ze zich bevindt. Een ontroerende debuut-roman van deze journaliste, die onder meer werkt voor The New York Times Magazine: fijnzinnig en lieflijk, tragisch en hartveroverend, over familie, herinneringen, liefde, dood en leven en de hemel. Uitg. De Bezige Bij, Amsterdam 2002; ISBN 90-234-0178-6, 346 blz.

Dood, het laatste stadium van innerlijke groei - Kübler-Ross, Elisabeth
De dood is de sleutel van de deur naar het leven. Als wij aanvaarden dat ons leven begrensd is, vinden wij de kracht om de rollen en verwachtingen die ons vreemd zijn van ons af te zetten. Iedere dag van ons leven - hoe lang dat ook zal duren - kunnen we dan gebruiken voor een zo rijk mogelijke groei. Juist het ontkennen van de dood is er voor een deel de oorzaak van dat veel mensen een leeg en doelloos leven leiden. Want wanneer je leeft of er nooit een eind aan je bestaan zal komen, komt je er maar al te gemakkelijk toe om dingen uit te stellen. Je leeft dan je leven als voorbereiding op de dag van morgen of als herinnering aan de dag van gisteren en intussen gaat de dag van vandaag verloren. Als je er daarentegen van doordrongen bent dat iedere dag waarop je wakker wordt je laatste kan zijn, dan doe je je best om die dag te besteden aan de groei tot degene die je werkelijk bent en om met andere mensen in contact te komen. Uitgaande van deze overtuiging bracht de vermaarde psychiater in dit boek uitspraken, meningen en denkbeelden over de dood bijeen. Uitg. Ambo, Amsterdam 1975; ISBN 90-263-1674-7, 235 blz. Verspreiding voor België: Verkoopmij. Bosch & Keuning, Antwerpen.

Helend Dagboek. Om na het overlijden van een dierbare de draad van het leven weer op te pakken - Son, Marlies van
Dit dagboek is een boek vol inspirerende teksten, foto's, gedichten, troostende woorden en helende oefeningen. Iemand die een dierbare is verloren gaat door een diep dal en is op zoek naar troost en heling. Dit dagboek kan een steun zijn in deze zoektocht en hen stimuleren om gevoelens en ervaringen op moeilijke dagen te verwoorden en zo de lege pagina's te vullen. Door expressie te geven aan verdriet, op welke wijze dan ook, kan de pijn geheeld worden. Zo kan het geheel een boek worden vol herinneringen uit een moeilijke levensfase.
Uitg. Personalia, Leens (Gr.) 2007, ISBN 978-90-805575-98, 192 blz.; € 16,95

Helpen bij rouw - Van den Bout, Jan en Van der Veen, Evert (red.)
Dit boek bevat vele herkenbare praktijkvoorbeelden van verlies en rouwbegeleiding. O.a. artikelen over rouwbegeleiding op scholen, aidsweduwnaren, rouwbegeleiding bij mensen met een verstandelijke handicap enz. Professionele en vrijwillige rouwbegeleiders kunnen in dit boek handreikingen vinden in het omgaan met verschillende soorten verlies. Uitg. De Tijdstroom/LSR, Utrecht 1997; ISBN 90-352-1840-X

Herinnering aan alle zielen - Bijma, Berber
Mensen van wie we houden, laten bij hun overlijden een lege plek achter. Rituelenhelpen om de herinnering aan hen levend te houden. Door rituelen blijven ze deel uitmaken van ons leven.
Dit boek gaat over herdenkingsrituelen buiten de kerk, die steeds meer voorkomen, vaak op initiatief van ritueelbegeleidsters of kunstenaars. Stilte, licht en kunst blijken daarbij belangrijke ingrediënten.
Uitgeverij Meinema, Zoetermeer 2007, ISBN 978-90-211-4165-7, 125 blz.; € 14,90

Het leven gaat verder, zeggen ze. Lotgenoten in rouw ontmoeten elkaar.- Polspoel, Arthur, Dujardin, Monique, Roskams, Kathleen
'Het leven gaat verder.' Vaak de laatste zin van een gesprek met iemand die een geliefde verloren is. Niet kwaad bedoeld, maar wel pijnlijk. Want de wereld staat stil na de dood van een dierbare. Men verdrinkt in verdriet. En niemand lijkt dat echt te willen begrijpen. Men draait het hoofd weg van het betraande gelaat.
Behalve lotgenoten misschien. Mensen die worstelen met dezelfde woede en pijn, met hetzelfde gevecht tussen verstand en emotie, met dezelfde vragen naar zingeving. Dit boek toont hoe rouwgroepen troost en wat hoop kunnen bieden. Hoe werkt zo'n rouwgroep. Hoe kan ik er terecht? De auteurs schetsen de doelstellingen, de werking en de effecten van lotgenotengroepen voor rouwenden.
Uitg. Ten Have/Kampen en Uitg. Davidsfonds/Leuven 2006, ISBN 90-77942-24-6, 130 blz.; € 15,50

Hoe zou jij het willen? Persoonlijk afscheid nemen van je dierbare - Ebsen, Hermien en Overtoom, Ton
De vos uit het verhaal van Antoine de Saint-Exupéry raakt de kern: sterven is een overgang van leven naar dood en een ritueel zorgt ervoor dat je beseft dat het nooit meer hetzelfde zal zijn als voorheen. De mens is altijd op zoek naar een goede manier om afscheid te nemen. De laatste decennia is er veel aandacht voor het persoonlijke element in de uitvaart. Hoe geef je daar vorm en inhoud aan? In dit boek zijn drie lijnen verweven: een persoonlijk verhaal van een familie die geconfronteerd wordt met de dood, theoretische beschouwingen over het proces van afscheid nemen en praktische ervaringen van ritueelbegeleiders. Centraal staat het zoeken naar een persoonlijk symbool dat alle betrokkenen helpt om de herinnering om te zetten in een blijvende betekenis. Zodat alle nabestaanden ervaren dat het afscheid recht doet aan de unieke mens die gestorven is.
Uitg. Ten Have, Kampen 2007, ISBN 978-90-259-5802-2, 190 blz.; € 17,90

Ik ben er kapot van. Over psychotrauma en de verwerking van schokkende gebeurtenissen - Mittendorff, Carlo en Muller, Ellen
Uitgelegd wordt wanneer er sprake is van een psychotrauma, welke gevolgen dat kan hebben en welke stressreacties meestal optreden. Er wordt aandacht besteed aan het verwerkingsproces en hoe men om kan gaan met schokkende voorvallen waarbij het belang van sociale steun en erkenning wordt benadrukt. Vanzelfsprekendheden en illussies als onkwetsbaarheid, rechtvaardigheid en voorspelbaarheid komen aan de orde. Ook wordt ingegaan op de vraag wanneer de verwerking verstoord is of vastloopt en er sprake is van een post-traumatische stress-stoornis. Tenslotte wordt duidelijk gemaakt wanneer deskundige hulp nodig is en wordt aandacht geschonken aan gebeurtenisgerichte psychotherapie voor verwerkingsstoornissen. Het is bedoeld als hulpmiddel voor mensen die een schokkende gebeurtenis te verwerken hebben en is ook geschikt voor hulpverleners en psychotherapeuten. Uitg. Boom, Amsterdam 2004, ISBN 90-5352-308-1, 5e druk, 71 blz.; € 13,95

Ik omhels je met duizend armen (roman) - Giphart, Ronald
De euthanasie van zijn moeder inspireerde Ronald Giphart tot het schrijven van deze roman. Dit gevoelige onderwerp staat de bekende giphartiaanse humor gelukkig niet in de weg. Met de hem kenmerkende vertelsnelheid en een spervuur aan grappen voert Giphart de lezer mee van Utrecht naar La Palma en van de liefde naar de dood. Uitg. Podium, Amsterdam 2000; ISBN 90-5759-226-6, 320 blz. Verspreiding voor België: Van Halewyck, Leuven

In de dood kun je niet wonen. Anders kijken naar weggaan en achterblijven - Van der Meiden, Anne
We kunnen er niet om heen: in alles wat met sterven, begraven en rouwverwerking te maken heeft, zijn in betrekkelijk korte tijd opvallende en veelsoortige veranderingen opgetreden. Mensen praten opener over de dood, ze verwerken hun verdriet in nieuwe rituelen en staan zichzelf toe na te denken over nieuwe inzichten om uitzichtloos lijden te beëindigen.
Aan de hand van wat hij in de praktijk meemaakte en erover las, wil de auteur (theoloog, communicatiewetenschapper en publicist) proberen die veranderingen in de beleving van dood en rouw een gezicht te geven en anders te kleuren. Daarbij zoekt hij naar noodzakelijke relativering van oude beelden van de dood, omdat mensen hier zwaar onder kunnen lijden. Hij doet dat in het besef dat elk leven tot een einde komt en dat de beleving van dood en rouw niet volledig te beheersen valt. Het is gewoon niet waar dat de dood doodgewoon is geworden. De dood went nooit, want je kunt er niet in wonen.
Uitg. Meinema, Rotterdam 2007, ISBN 978-90-21141-56-5, 100 blz.; € 12,50

Je piekert je suf. Over piekeren, besluiteloosheid en uitstellen - Hermans, Henk
Je zorgen maken is normaal en soms zelfs gewenst. Maar wanneer iemand nauwelijks meer tot andere dingen komt, is er sprake van gepieker. Het vervelende van piekeren is dat het zichzelf vaak versterkt en daardoor een gewoonte kan worden. Gepieker geeft aanleiding tot emotionele klachten als stress, angsten, schuldgevoelens en neerslachtigheid. Het heeft bovendien een verlammend effect op iemands handelen. Dit boek gaat in op een aantal oorzaken van gepieker. Het beschrijft de levenshouding die aan dwangmatig gepieker ten grondslag ligt, en behandelt - in begrijpelijke taal - de mechanismen die het gepieker in stand houden. Vervolgens worden enkele methoden beschreven waarmee de lezer tot verandering kan komen. Hierbij gaat de auteur tevens in op besluiteloosheid en uitstellen. Uitg. Boom, Meppel/Amsterdam 2004, ISBN 90-6009-950-8, 8e druk, 104 blz.; € 13,95

Komt een vrouw bij de dokter (roman) - Klundert (Kluun), Raymond van de
Stijn en Carmen behoren tot de hip, healthy and wealthy. Ze hebben beiden een eigen bedrijf en zijn de trotse ouders van de eenjarige Luna. Aan geld en vrienden geen gebrek. Ze leven als God in Amsterdam. Totdat bij de mooie en optimistische Carmen borstkanker wordt geconstateerd. Op slag verandert hun wereld in een rollercoaster-rit langs artsen en ziekenhuizen. De hedonistische Stijn gaat trouw mee naar Carmens chemokuren en bestralingen, maar stort zich 's avonds in het nachtleven en op de vrouwen van Amsterdam, Miami en Breda. Deze roman is het schaamteloze verslag van een man die in de bloei van zijn leven de terminale ziekte van zijn vrouw beleeft. Uitg. Podium, Amsterdam 2003; ISBN 90-5759-305-X, 317 blz. Verspreiding voor België: Van Halewyck, Leuven

Leven na de dood. De wetenschappelijke basis van zielsverhuizing - Chopra, Deepak
Als een mens sterft, sterft diens lichaam. De ziel echter is een vorm van energie en verdwijnt niet. De auteur laat in dit boek zien dat de moderne wetenschap wonderlijk goed aansluit bij de oude wijsheid over reincarnatie en zielsverhuizing. Hij onderzoekt wat het betekent wanneer we worden geconfronteerd met sterven, verdriet en rouw. Hij vertelt hoe het overlijden van zijn eigen moeder hem ertoe bracht om de dood niet als een vijand te zien, maar als het belangrijkste geschenk dat het leven je biedt.
Uitg. Kosmos, Utrecht 2007, ISBN 978-90-215-8426-3, 320 blz.; € 19,95

Mijn ikste ik, een beleving van prostaatkanker - Moorlag, Hero
Op 30 november 2000 werd bij de schrijver prostaatkanker in een vergevorderd stadium vastgesteld. Aanvankelijk schreef hij zijn emoties en gedachten als persoonlijke verwerking op en verborg ze in een map van de computer. Het schilderij De vijf zwarte kraaien, gemaakt door zijn oudste kleinzoon, stimuleerde tot dieper zelfonderzoek. Een inleiding voor een biologieles en de ziekte, de lijdensweg en de dood van een vriend speelden daarbij een grote rol, zo ook de aanslagen in Amerika van 11 september 2001. Mijn ikste ik beschrijft de processen die de auteur doormaakte. Servo Uitg./DTP, Rolde/Assen 2002; ISBN 90-5786-0562, 154 blz.

Mijn moeder en de duif, of hoe ik met schaatsen stopte (roman) - Graaf, Hermine de
Een roman over dood, verlies en verzoening. Een schrijfster balanceert op de rand van een zenuwinzinking. Ze heeft al lang niet meer gepubliceerd, ze wordt gekweld door een oogkwaal. Kort voor een familiediner hoort ze dat haar moeder ernstig ziek is. Het is de dag dat de Elfstedentocht wordt gereden, waarvoor ze jaren heeft getraind. Na het diner kijkt de schrijfster terug op eerdere momenten van afscheid en verlies. In verhalen en flashbacks wordt een gezin zichtbaar dat in een verstikkende symbiose leeft. Dan sterft de moeder, nadat ze ervan overtuigd is geraakt dat de ziel van haar overleden man al in een duif is terechtgekomen. Wanneer ook het zwakzinnige zusje gestorven is, zit er voor de schrijfster en haar andere zusters - babyboomers die betere tijden hebben gekend - niets anders op dan de erfenis te verdelen en de bakens te verleggen. Uitg. De Geus, Breda 2002; ISBN 90-5226-959-9, 255 blz. Verspreiding in België: Libridis, Sint-Niklaas.

Niet durven, toch doen! Adviezen en technieken om angst en besluiteloosheid om te buigen in kracht en actie - Jeffers, Dr. Susan
Wat houdt ons tegen om de persoon te zijn die we willen zijn, om de dingen te doen die we willen doen? Het antwoord - de basis van alle antwoorden - is angst. Angst om beslissingen te nemen, om auto te rijden, om een bekende op te bellen, maar ook angst om een relatie te beginnen of te beëindigen, om alleen te zijn, om oud te worden... Psychologe Jeffers leert ons de angstgevoelens die ons blokkeren te herkennen, te accepteren en er overheen te stappen. Met begrip en humor leert ze ons stap voor stap die angst weliswaar te voelen, maar tóch die dingen te doen die we eigenlijk willen doen. Uitg. Tirion, Baarn 2001; ISBN 90-4390-096-6, 188 blz.; € 14,95

Omgaan met de dood van de partner
Effecten op gezondheid en effecten van rouwbegeleiding. Ook verschenen als proefschrift Rijksuniversiteit Utrecht, 1992. Uitg. H.A.W. Schut, Amsterdam: Thesis Publishers, 1992; ISBN 90-5170-145-4

Omgang met gestorvenen - Zeylmans, Renée
Met behulp van deze gedenkkalender kan men de overlijdensdata van familie en vrienden bewaren en gedenken. Met teksten over lijden en eenzaamheid, rouw en troost, liefde, angst en vergeving. Door het gehele boek zijn spreuken, gebeden, meditaties en gedichten opgenomen. Uitg. Christofoor, Zeist 2003; ISBN 90-6238-465-X, 191 blz.
(zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juni/juli 2004)

Ontbijten in je eentje - Stellweg, Cri
Met niets ontziende eerlijkheid en een flinke dosis zelfironie wordt een dag uit het leven van de alleenstaande auteur (Den Haag 1922) beschreven, afgewisseld met langere verhalen over vroeger en nu. Het meest ontroerend zijn de passages over haar scheiding: ingeruild voor een jonger exemplaar weet Stellweg haar nieuwe leven zonder zelfbeklag weer op te bouwen. Want wie geen verleden heeft, heeft ook geen toekomst. Uitg. Cossee, Amsterdam 2002; ISBN 90-5936-005-2, 141 blz.

Over de dood en het leven daarna - Kübler-Ross, Elisabeth
De stervenden en de opnieuw tot leven gewekte klinisch doden zijn de belangrijkste bronnen voor het onderzoek van Elisabeth Kubler-Ross naar het leven na de dood. Uit dit onderzoek vloeit voort 'dat elk soort dood waarover de wetenschappers spreken, in realiteit helemaal niet bestaat, want de dood is een overgaan in een nieuwe bewustzijnstoestand, waarin men doorgaat met voelen, zien, horen, begrijpen, lachen en waarin men de mogelijkheid heeft om zowel qua ziel als qua geest te groeien'. Uitg. Ambo, Amsterdam; ISBN 90-263-1520-1, 72 blz. Voor België: Uitg. Bosch & Keuning, Antwerpen

Over liefde en dood - Süskind, Patrick
Süskind schreef een filmscenario over een moderne Orpheus en Eurydice, twee voormalige geliefden van wie de man zich van het leven beroofd en de vrouw probeert hem uit de onderwereld terug te halen. Het scenario riep grote vragen wakker bij Süskind, de auteur van de wereldwijde bestseller 'Het parfum'. Hij schreef een pregnante filosofische beschouwing over de twee ultieme pendanten van het menselijk leven: de liefde en de dood. Uitg. Prometheus, Amsterdam 2005, ISBN 90-446-0728-6, 103 blz.; € 10,--

Over verlies en verlangen - Derksen, Jan
Cahier nr. 15 over ouderdom en levensloop, waarin drie bestanddelen kunnen worden herkend: het thema verlies en verlangen, de typische wijzen waarop mensen hieraan vorm geven en de levensloop. De auteur probeert in eenvoudige bewoordingen inzichten uit de psychoanalytische theorie toegankelijk te maken voor een breed lezerspubliek. Uitg. Van Loghum Slaterus, Deventer 1983; ISBN 90-6001-788-9

Rouw op je dak. Verder leven na de dood van een dierbare. - Brink, Jos
In dit boek probeert de (inmiddels zelf overleden) Jos Brink (pastor en stervensbegeleider/theatermaker) geen gemakkelijke antwoorden te geven op alle vragen die je hebt. Wel herkent hij, vanuit zijn lange ervaring, jouw situatie. Hij kan je wellicht richting geven, een beetje sturen, waardoor eenzaamheid weer in tweezaamheid verandert. Dat wat de auteur zelf, en samen met anderen, heeft meegemaakt, vormt de basis van dit boek, bepaald niet alleen geschreven voor mensen die leven vanuit een religieuze optiek: wie je ook bent, waar je ook bij wilt horen, verdriet is verdriet. Uitg. Lannoo/Tielt 2007, ISBN 978-90-209-6986-3, 94 blz.; € 9,95

Rouwsluiers - Bout, J. van den
Over verliesverwerking. Oratie, uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar Verliesverwerking aan de Faculteit der Sociale Wetenschappen van de Universiteit Utrecht. Uitg. De Tijdstroom, Utrecht 1996; ISBN 90-352-1619-9

Stil verdriet - Keirse, Manu
Een boek en audio-cd met troostende teksten over afscheid nemen. De verschillende facetten van verdriet, verlies en rouw komen aan bod. Rouwen is arbeid verrichten om opnieuw te leren houden van de wereld en het leven. Deze teksten kunnen hierbij een hulpmiddel zijn. Dit boek is ook bedoeld voor iedereen die het 'stil verdriet' van een ander beter wil leren begrijpen en die hulp kan bieden om dit verlies te verwerken. Op de audio-cd kan je luisteren naar teksten over verdriet, afscheid en verlies, afgewisseld met openhartige getuigenissen van mensen in rouw. Uitg. Lannoo, Tielt 2006, ISBN 90-209-6527-1, 71 blz.; € 12,95

Tot hier zijn wij gekomen. Een boek voor mensen met kanker en hun partners. - Gerard Kind, Gerard en Coevorden, Wiepke van
Nog geen jaar nadat Gerard en Wiepke in elkaar hun grote liefde hebben gevonden, blijkt dat de borstkanker waarvoor Wiepke vijf jaar eerder is behandeld, zich tegen alle verwachtingen in heeft uitgezaaid. Genezing is onmogelijk.
Dit boek brengt hun beide verhalen samen. Gerard schrijft over zijn rol als partner van Wiepke. Over de rol van partners is nauwelijks iets geschreven: de zwaarte van hun situatie wordt meestal schromelijk onderschat.
Wiepke beschrijft de weg die zij zoekt in het leven, terwijl de kanker haar steeds weer van een stuk berooft: van haar zo geliefde werk. Zij vertelt o.m. over haar nieuwe gevonden werk als vrijwilliger in een hospitium, waar zij stervenden bijstaat.
Uitg. Lannoo, België/Tielt 2002, ISBN 90-209-5001-0, 250 blz.; € 17,95

Tot waar zal ik je brengen (roman) - Koolhaas, Anton
De vrouw komt om tijdens natuurgeweld. De achterblijven