Terug naar index Archief

Terug naar de Draaikolk, webplek voor mensen die hun partner hebben verloren

Inhoud van de 2e jaargang nr. 3 - december 1999

Van de redactie

Sinterklaas, Kerst, Millennium…

Op het moment dat ik dit schrijf valt er natte sneeuw en is het zo tegen zes uur al donker buiten. De donkere dagen voor Kerst zijn dus duidelijk aangebroken. De feestdagen komen er aan! Feestdagen? Ik heb duidelijk last van de winter-blues en geloof niet echt meer in feestdagen, laat staan in Sinterklaas of de Kerstman. En die opgewekte carnavaleske feestgeluiden rond de elfde van de elfde raakten me ook niet echt. Eigenlijk is het elk jaar weer een gekke gewaarwording als je ontdekt dat je leven zo wordt beïnvloed door zo iets banaals als een feestdag of donkere dagen. En toch is het zo.
Natuurlijk, ik zal ongetwijfeld mijn kleinkinderen als ,,Sinterklaas" niet over hebben geslagen als de Kerstman alweer in de winkels domineert en ik zal ook samen met mijn kinderen vast mijn kamer wel in Kerstsfeer willen brengen, ook al komt er al jaren gelukkig geen Kerstboom meer aan te pas. Ook dat is zo tegenstrijdig: je huiskamer versieren met kersttakken en zo, terwijl je, zoals bij mij het geval is, de afgelopen jaren aan de Kersttijd een soort trauma hebt overgehouden. En toch, toch geeft het je een ander gevoel. Iets van ,,erbij horen", ondanks alles proberen dat ,,feestelijke gevoel" te krijgen wat anderen altijd blijken te hebben in die ,,Vrolijk Kerstfeest"-sfeer.
Maar aan de andere kant: als mijn kleinkinderen op bezoek komen is het wel wat moeilijk uit te leggen als je ,,niets aan Kerst" hebt gedaan. En als hun opa als Sinterklaas verstek laat gaan, heb ik het meteen bij ze verbruid, zeker weten! Dus doe ik vrolijk mee.
En denk aan de tijd van toen. Aan de betere, onbezorgde tijden toen dit soort zaken vanzelfsprekend waren. Verdrietige weemoed overvalt me dan. Vlagen herinneringen komen dan ineens tevoorschijn uit de ver weg gelegen hoekjes van mijn geest.
Nog even en we staan op de drempel naar een nieuw Millennium. Mijn vrouw had dat nog zo graag mee willen maken. Het jaar 2000. Helaas, het mocht niet zo zijn. Ik zal natuurlijk aan haar denken als het zo ver is. In gedachten zal ik haar dan meenemen, de nieuwe eeuw in, het nieuwe millennium.
De donkere dagen van december. Melancholieke winterblues beheersen mijn gedachten, componeren nu de melodie van mijn geest. Vroeger stond ik er nooit zo bij stil. We leefden ons leven zoals we dat altijd al hadden gedaan. Goed, het werd wat vroeger donker, so what?
Nu overvalt het me, bijna elke dag. En ik heb er geestelijk geen enkel verweer tegen. Voor mijn lotgenoten die dat ook zo voelen: veel sterkte gewenst tijdens al die feestdagen. En lach vooral heel veel. Samen met hen die je lief zijn. Dat helpt.

Bert Vos
eindredactie De Draaikolk

De nooit verstorven echo's van ontelbare stappen…

Vorige maand was voor mij ziekenhuismaand. Tal van onderzoeken en scans. Ik ben weer van top tot teen betast en bevoeld. Gekeurd en, gelukkig, goed bevonden. Met het keurmerk van het academisch ziekenhuis, waar mijn ziel en zaligheid is ondergebracht in een steeds dikker wordend dossier. Maar alles zonder enige garantie. Niet goed, geld terug, is er niet bij. Toch ben ik blij dat het allemaal weer achter de rug is, want het kost me bergen energie, geestelijk en lichamelijk. Dat is niet zo maar. Want ik ben onder de veilige hoede van hetzelfde ziekenhuis als dat van mijn vrouw, die er jaren achtereen een vaste en veelgeziene gast was. Totdat het niet meer hoefde.
Een lotgenote schreef me kortgeleden dat ze het zo ontzettend moeilijk vond om een ziekenhuis binnen te gaan, omdat ze met haar overleden echtgenoot dat zo vaak en onder zulke verdrietige omstandigheden heeft moeten doen. Ik ken dat traumatische gevoel maar al te goed. Lang voor de dag van de volgende afspraak voel ik hoe mijn geest en lichaam zich schrap zetten voor die geestelijk elke keer toch weer gruwelijke gang, ook al voel ik me verder prima en gaat het eigenlijk steeds beter. Maar ik kan er helaas niet onderuit. Die controle is een noodzaak. Om die toch steeds in je achterhoofd knagende onzekerheid even weer weer voor een klein half jaartje uit te bannen. Zoals de afgelopen maand.
Maar gemakkelijk is het niet om door datzelfde ziekenhuis te moeten lopen met die duizenden herinneringen aan elke gang, elke afdeling, bijna elke polikliniek. Herinneringen die dan juist weer sterk bij je naar boven komen en als een film elke stap die je doet begeleidt. En je hoort de nog lang niet verstorven echo's van de ontelbare stappen die zij hier heeft gedaan. Je ziet in je geest weer hoe ze strijdbaar de handschoen oppakte als een oncoloog eventjes dacht het toch veel beter te weten. En je glimlacht dan even in gedachten. Even maar.
En dan is het allemaal achter de rug en sta je buiten. Je haalt héél diep adem, stapt in je auto en denkt: nou, dat was het dan.Voorlopig maar even niet meer. Een loodzware last valt van je af. Ineens schijnt de magere winterzon naar je gevoel alsof het volop zomer is en je fluit ineens met een totaal onbezorgd gevoel dat vrolijke deuntje op de radio mee.(V.)

Zonsovergang

Ik sla het blad van de kalender op mijn studeerkamer om op de maand november en zie een ondergaande zon met bomen op de voorgrond en een hele warme gloed op de achtergrond. Het lijkt alsof deze foto zegt dat wanneer de zon langzaam aan verdwijnt hij een warme gloed achterlaat. Maar zodra de zon helemaal onder is volgt de duisternis. Evengoed weten we dat na de duisternis de zon weer opkomt, de warme gloed weer aan de horizon verschijnt en dat het langzaam licht wordt. Volgens mij zit ik nu in die overgangsfase van duisternis naar zonsopgang. De duisternis heeft nog de overhand maar het licht en de warmte voel ik opkomen. Dat heeft ook te maken met het feit dat de confrontaties steeds minder worden, veel dingen heb ik al voor de eerste keer gedaan maar ongetwijfeld volgen er nog meer en dan zal het weer even donker zijn. Raar is dat, dat dit soort dingen nu ineens een andere betekenis krijgen. Zo'n foto van een ondergaande zon heb ik altijd al mooi gevonden maar nooit de diepere betekenis er van ingezien. De natuur laat ons zien hoe de wereld en de mens in elkaar zit, weet blijkbaar automatisch hoe het ieder van ons zal vergaan. Onze levenscyclus staat als het waren beschreven in de natuur als je maar de moeite neemt om er goed naar te kijken en het probeert te begrijpen. Normaal gesproken nemen we daar de tijd niet voor maar als je midden in een rouwproces zit en zit te mijmeren over van alles en nog wat dan komen dit soort gedachten vanzelf naar boven. Nog niet zo lang geleden kreeg ik een brief van een lotgenoot, die schreef voor het eerst na het overlijden van zijn vrouw alleen een boswandeling te hebben gemaakt zoals hij vroeger met zijn vrouw deed. Een wandeling die hij héél anders had ondergaan dan ooit tevoren. De foto's die hij op die wandeling maakte zullen ongetwijfeld zijn stemming, de sfeer van dat moment hebben weergeven. Ze zullen een bepaalde betekenis hebben gekregen, zoals mijn zonsondergang op mijn kalender. We moeten misschien toch wat meer naar de natuur kijken én naar ons gevoel. Dan pas kun je er de waarde van inzien en voel je dat je op de goede weg zit. Zo heb ik dat tenminste ervaren. Net als mijn lotgenoot tijdens die herfstwandeling, die voor hem een nieuwe stap betekende in zijn verwerking van zijn verlies.

Marij Reeuwijk

Een toevallige bezoeker?

Kortgeleden zag ik dat mijn webplek was bezocht door een Japanse surfer. Nou is buitenlands bezoek niet ongewoon tot mijn verbazing, want er hebben al (Nederlandstalige?) internetters uit Australie, de VS, Hongarije, Frankrijk en uiteraard België een bezoek aan de Draaikolk gebracht. Maar Japan? Zoiets maakt nieuwsgierig, zeker als je zoals ik ook nog journalist bent. Je zou dan toch graag méér willen weten. Misschien een Nederlandse lotgenoot die in Tokio of Hiroshima eenzaam verdrietig is? Gelukkig blijft mijn informatie steken in die ene wetenschap: het was een bezoeker uit Japan. Het is maar goed dat er geen gedetailleerde informatie wordt verstrekt, compleet met e-mailadres. Goed voor je eigen privacy-gevoel. Maar nieuwsgierig maakt het wel…
Aan de andere kant is het vaak een toevallige bezoeker die gewoon even verkeerd heeft geklikt. Mij overkomt dat ook wel eens. Dat ik zo driftig aan het zoeken ben dat ik ongemerkt terecht kom op een commerciële site voor computerbenodigdheden of visgereedschap, terwijl ik een paar stappen hoger of lager had moeten klikken. Haast, ongeduld, ach je kent dat wel.
Maar toch bleef die anonieme Japanse bezoeker door mijn hoofd spoken en ik verzon er een heel verhaal bij. Een dramatisch verhaal vol verdriet, pijn en eenzaamheid. Ach, je projecteert dan al snel je eigen verhaal op die ene Japanse bezoeker en voor je het weet heb je jezelf in zijn of haar plaats verplaatst. Plaatsvervangend verdriet en gevoelde eenzaamheid. En opeens is die internetter uit Japan wel veraf, maar toch ook heel nabij. Zoals al die lotgenoten die mij e-mails sturen met hun eigen verdrietige verhaal. Met hun ervaringen, hun gedachten, emoties en gevoelens. Ik schrijf ze dan terug. Met mijn verhaal. Met mijn emoties, gedachten, ervaringen en gevoelens. Lotgenoten. Schijnbaar veraf en toch: heel dicht bij. (V.)

Dagboekfragmenten (7)

Donderdag, 3 december 1998

Op het moment dat wij hoorden dat er bijna geen mogelijkheden voor mij meer waren om te overleven, heb ik geprobeerd de energie die mij nog restte op andere dingen te richten dan te vechten tegen de kanker. Het leek ons in deze situatie het beste wat wij konden doen. Niettemin moesten we wennen aan het idee dat ik afscheid zou moeten nemen. Het vreemde is dat je het dan plotseling heel druk krijgt met dingen die je maar éénmaal goed kunt doen. Natuurlijk heeft dat veel verdriet met zich mee gebracht. Maar desondanks hebben we de laatste maanden veel kunnen lachen.
Zo voorzichtig mogelijk hebben we familie, vrienden en bekenden ingelicht over de stand van zaken. Dat heeft veel reacties los gemaakt, veel meer eigenlijk dan we verwacht hadden. Het leidde soms tot wachtlijsten of een overvolle huiskamer. Dat had voor mij iets feestelijks. En voor een feestje konden ze me altijd wakker maken. Vooral als ik ze zelf organiseren mocht.
Cees

Zondag, 28 november 1999.

Het is nu bijna een jaar later. De kracht die Cees had om alles van de meest positieve kant te bekijken is voor mij niet weggelegd. Ik doe m'n best, ik doe verschrikkelijk m'n best. Soms doe ik zo erg m'n best dat het me bijna nog lukt ook.
Altijd als ik ergens kom is het zo duidelijk 'Agnes zonder Cees', geen zielige vragen of drukkende stilte hoor. Iedereen doet z'n uiterste best om het gezellig te maken,
Op een feest bij vrienden (hun 3 dochters hadden examen gedaan en alle 3 geslaagd!!!) is het me gelukt. Hoe dat kwam? Gewoon, ik kende de andere gasten alleen maar van de verhalen en de andere gasten hebben Cees nooit persoonlijk gekend.
Mij was gevraagd te zorgen dat iedereen bij binnenkomst koffie of thee nam en als het nodig was verse koffie te zetten. Nou, dat heb ik geweten, ik had het er vreselijk druk mee.
Steeds weer heb ik me voorgesteld en steeds weer die reactie van "Oh, ben jij Agnes van Veen, van de vakantie naar Zweden?". Als ik dan instemmend antwoordde kwamen er leuke reacties over hoe de gastvrouw en gastheer hun vakantie hadden beleefd.
Door de gezellige drukte en door de positieve reacties van de gasten en niet het minste door de feestvreugde van drie stralende meiden en twee supertrotse ouders is het mij gelukt om die avond echt plezier te hebben.

Agnes

Een gulle lach en een broodje kaas

Kortgeleden zat ik in het bedrijfsrestaurant van het bedrijf waar ik werk naast een vrouwelijke collega, die borstkanker heeft. Ettelijke bestralingen en chemokuren achter de rug heeft en ondanks alles weer een paar uur per week werkt.
En ze lacht de gulle lach zoals ik van haar gewend ben.
Ik vind dat een klein godswonder. Want als ik eerlijk ben had ik niet gedacht dat ze dát nog weer zou kunnen bereiken: werken.
Maar ze doet het en ik zit naast haar in het bedrijfsrestaurant met mijn gedachten bij mijn eigen vrouw, die ondanks alle ellende ook zo'n krachtige instelling had: niet zeuren, verder gaan!
En terwijl ik mijn broodje kaas naar binnen werk hebben we het samen over ziekenhuis-bezoek. Over controles en de spanning die dat oplevert. Ik weet er alles van, zowel van mijn vrouw als van me zelf. Maar ik betrap me erop dat ik jaloers ben op het gemak waarmee ze dit onderwerp luchtig behandelt, alsof het een lichte verkoudheid is. Een beetje lastig, maar niet iets om je druk over te maken. Iets wat voorbij gaat. Intussen is mijn lichaam verkrampt van spanning omdat ik de volgende dag zo'n controle heb.

Ik weet het, vrouwen gaan heel anders om met dit soort zaken dan mannen, maar toch.
Ik keek naar haar. Al jaren weduwe, mét borstkanker en dan die vrolijke lach.
Een lotgenote.
En ik nam me meteen voor om wat minder somber te zijn over het leven. Met haar als voorbeeld voor ogen kun je bijna niet anders. En hoe kon ik mijn eigen vrouw vergeten, die al die jaren met zoveel geestkracht en gevoel voor humor zich naar het onvermijdelijke einde had geworsteld? Het zwakke geslacht…?
Ik betwijfel dat. Maar ja, ik ben de laatste jaren een echte twijfelaar geworden, dus zó'n gedachte kun je me niet kwalijk nemen, mannen! (V. )

Boekbespreking

De leegte achter je laten

Titel : De leegte achter je laten. Een praktische steun bij verliesverwerking
Auteur : Phoebe Lauren
Uitgever : Ankh-Hermes, Deventer
ISBN : 90-202-81089

Bij het verlies van een dierbare weten mensen in het algemeen vaak niet wat ze kunnen verwachten of hoe ze met hun verdriet moeten omgaan. Dit boek kan de lezer helpen om sneller en beter door het rouwproces heen te komen en met een dieper begrip terug te keren tot het leven. Het wil bijvoorbeeld ouders die hun kind verloren hebben, helpen het rouwproces te begrijpen en zich weer te richten op een productief leven. Het handelt de drie stadia van rouw - schok, ontreddering en herstel- en geeft nuttige informatie over het hele proces. Het gaat in op het gevoelsmatig loslaten van je kind en de veranderingen die in relaties optreden door de dood van een kind. Maar de meeste aandacht gaat uit naar een nieuw begin, hoe een ouder na deze verpletterende gebeurtenis weer iets in zijn of haar leven kan gaan opbouwen.
De leegte achter je laten, geeft praktische richtlijnen en benaderingswijzen voor het verwerken van rouw. Het is vooral bestemd voor ouders, maar ook therapeuten en andere hulpverleners kunnen er waardevolle informatie in vinden. De lezer wordt erdoor geïnspireerd om weer overeind te krabbelen en verder te gaan.
Het boekje zelf is bijzonder handig ingedeeld. Bij elk hoofdstuk/onderwerp staan praktische tips, suggesties, activiteiten en een keer zelfs een meditatie.

Agnes

Terug naar index Archief

Terug naar de Draaikolk, webplek voor mensen die hun partner hebben verloren