Terug naar index Archief

Terug naar de Draaikolk, webplek voor mensen die hun partner hebben verloren

Inhoud van de 1e jaargang nr. 7- april 1999

Van de redactie

Denken aan morgen, of maar liever niet?

,,Wees verstandig, leef per dag. Denken aan wat de volgende dag je zal brengen heeft weinig zin."
Of zoals Arnold Bennet het zo treffend omschrijft:
,,Elke morgen zeg ik tegenwoordig dit tegen mezelf: Vandaag, niet morgen is de dag dat je moet leven, dat je gelukkig moet zijn. Je hebt genoeg materiaal voorhanden om vandaag gelukkig te zijn. Méér krijg je nooit. Leef deze dag alsof het je laatste is om blij te zijn.''
Zijn dat goede adviezen? Mogen we bij voorkeur niet aan morgen denken? Ik weet het niet. Gisteren bedacht ik dat ik vandaag aan de nieuwe editie van De Draaikolk zou moeten beginnen. Want zoiets kost toch de nodige tijd. Je moet toch iets in je leven plannen. Mensen kunnen moeilijk anders, denk ik. Want je hebt natuurlijk verplichtingen. Zoals bijvoorbeeld het doen van de maandelijkse betalingen, ook al staat je hoofd daar echt niet naar. Mensen zoals ik, die regelmatig worden geconfronteerd met de herinnering aan de partner die niet meer leeft, doen er, denk ik, toch verstandig aan om ondanks alles verder te denken dan de dag van vandaag. Wat natuurlijk niet wegneemt dat je de dag van vandaag best mag beleven alsof het je laatste is. Proberen om vandaag gelukkig te zijn met wat je hebt lijkt me op zich een goed streven toe.
En het leven per dag heeft natuurlijk zo z'n voordelen. Het overbelast je geest in ieder geval minder, dan wanneer je je elke dag al zorgen maakt over wat de komende maanden je zullen brengen. Maar aan de andere kant zul je moeten beseffen, dat het leven gewoon verder gaat. Dat anderen, de mensen om je heen, je collega's op het werk, niet berekend zijn op ,,het per dag leven''. Je kunt moeilijk zeggen: ,,sorry, ik weet niet of ik morgen die afspraak kan nakomen. Bel me morgen nog eens.''
Toch kan het gebeuren dat je morgen inderdaad geestelijk niet in staat bent om die afspraak na te komen. Omdat je ineens in een diepe put terecht bent gekomen. Ineens een forse dip hebt gekregen. Omdat je ineens weer verdrietig of gewoon niet aanspreekbaar bent. Zoiets komt onverwacht. Het is niet te plannen. De oorzaak kan soms een zo op het oog onbeduidende opmerking zijn, die je ineens diep treft. Je bent (relatief gezien dan) een gelukkig mens als de anderen dat begrijpen. En er rekening mee willen en kunnen houden. Maar als dat niet het geval is, heb je er een levensgroot probleem bij. En helaas wordt dat maar al te vaak niet begrepen. En dan besef je op een pijnlijke manier hoe belangrijk hulp en begrip van de mensen om je heen is om het verlies van je partner te verwerken. Ook na jaren. Ook dáárom schrijf ik ,,De draaikolk''. Voor de mensen om je heen. Voor meer begrip.

Redactie

Alleen of samen op vakantie?

Het is alweer zover dat heel Nederland de vakantie aan het plannen is, voor zover ze dat nog niet hebben gedaan. Vakantie. Een feest van vrije tijd, ontspanning, plezier, genieten.

Wat ga jij doen? Ga je er alleen op uit nu je partner er niet meer is? Of zoek je een reisgenoot om toch samen te kunnen genieten? In de kranten en tijdschriften staan wat dat betreft genoeg oproepen van mensen die ook alleen zijn en graag samen op vakantie willen gaan. Allerlei exotische bestemmingen roepen als het ware om een antwoord. Soms worden er eisen aan de mogelijke reisgenoot gesteld. Dan moet je van zeilen houden, ook al heb je nooit een stap op een boot gezet of panisch bent voor alles wat met watersport te maken heeft. Je mag geen roker zijn, ook al steek je er graag eentje op, en liefhebber van de hond, want die gaat mee. Er zijn potentiële reisgenoten die van je verlangen dat je danslustig bent of met intens plezier twee of drie weken in de zon wilt liggen bakken op een overvol strand. Of je moet je bergschoenen aantrekken voor een fikse tocht door onherbergzame gebieden in oorden waar je alleen maar eens over gelezen hebt. Fikse wandeltochten door half Europa of een simpele fietsvakantie in Nederland behoren ook tot de mogelijkheden.

Soms heb ik wel eens de neiging om op zo'n advertentie te reageren. Omdat de tekst aantrekkelijk is geschreven en er uitspringt. Maar dan is het voor mij altijd de vraag of het wel zal klikken met zo'n onbekende reisgenoot of reisgenote. Je ziet elkaar voor de geplande vakantie misschien een paar keer, maar dat zegt dus niks over al die weken die je daarna samen met hem of haar door moet brengen. Stel dat het een vergissing blijkt. Dan is zo'n vakantie verloren tijd, kan zelfs rampzalig zijn.
Als ik dat allemaal bedenk, dan is mijn neiging om te reageren eigenlijk meteen weer verdwenen. Ik heb namelijk een hekel aan dat soort risico's, ook al waag ik, gek genoeg, graag een gokje. Maar afgezien daarvan: als je tientallen jaren met je partner vakantie hebt gehouden dan weet je wat je aan elkaar hebt, dan hou je rekening met elkaars wensen.

Daarom heb ik besloten om ook dit jaar weer alleen te gaan. Gewoon kamperen in Frankrijk, trekkend van streek naar streek. Heb ik vorig jaar ook gedaan. Het was even wennen en zo nu en dan slikken, dat wel, maar het lukte. Ik zie wel hoe dat dit jaar uitpakt. Niks geen exotische verre oorden. Bekend terrein. De veilige zekerheid, ook al is het al moeilijk genoeg om dat alleen te doen. Maar deze keer neem ik mijn bergschoenen wel weer mee. Want ik denk, dat ik toch maar eens weer moet leren ook alleen te genieten van wat het leven, ook op vakantie, te bieden heeft. Eenzaam misschien, maar in gedachten, ondanks alles, toch niet alleen.

Nieuwe kleren kopen

Voorheen kocht ik nieuwe kleren en schoenen altijd samen met mijn vrouw. Noem het gemakzucht, maar het was meer dan dat. Het is ook efficiënt en het behoed je wellicht voor miskopen. Je partner ziet je nu eenmaal anders dan hoe je jezelf in de spiegel ziet, ach, je hebt waarschijnlijk zelf ook die ervaring. Ik ben al snel tevreden als het me lekker zit en ik kijk dan alleen maar naar de kwaliteit en of de kleur me wel staat. En het mag natuurlijk niet al te duur zijn. Voor luie verkopers ben ik dan ook een gemakkelijke prooi.

Maar mijn vrouw behoedde mij regelmatig voor miskopen. Zij keek niet alleen naar kleur of kwaliteit, maar ook of het mij wel goed paste. Zit het goed op de rug, hangt het niet teveel op de schouders en al dat soort dingen. Zaken die ik zelf in de spiegel nooit opmerkte, maar die een goede verkoper natuurlijk wel moet zien en je moet vertellen, ook al mist bij veel verkopers (m/v) vaak de nodige vakkennis.

Nu moet ik alleen mijn kleren kopen. Het wordt de hoogste tijd, maar ik zie daar als een berg tegenop. En stel het dus elke keer maar weer uit. Maar er komt een moment dat er geen uitstel meer mogelijk is om niet voor dakloze te worden versleten die z'n kleren bij het Leger des Heils bij elkaar heeft gescharreld. Niks ten nadele daarvan, maar het is nu eenmaal mijn stijl niet.
Dus heb ik voorzichtig bij mijn schoondochters geïnformeerd of één van hen misschien tijd en zin zou hebben om mij te vergezellen op mijn nieuwe klerenjacht. Geen probleem natuurlijk, maar die vraag stellen vond ik op zich al moeilijk. Gewend als ik ben om mijn problemen als het even kan zelf op te lossen. Maar soms kom je er niet onderuit. En dan is fijn om mensen om je heen te hebben die dat begrijpen en je willen helpen. Zoals mijn schoondochters.

Kort verhaal: Een tweede leven?

"Mijmeringen voor bij de ,,open haard…''

Langzaam maar zeker kwam hij tot het besef, dat het misschien tijd werd om aan een tweede leven te denken. Maar hoezo, een tweede leven? Was de eerste dan niet goed genoeg meer? Hij proefde die vraag traag op zijn tong. Hij had hem aan zichzelf gesteld, maar wist er nu niet zo maar een, twee, drie een bevredigend antwoord op. Zijn eerste leven, dacht hij, was afgesloten op het moment dat zijn vrouw stierf. Toch? Was dat niet het einde van een heerlijk hoofdstuk ondanks de ups en downs die zijn huwelijk met haar natuurlijk ook had gekend? Want, als hij eerlijk was tegen zichzelf, dan moest hij een tikkeltje bitter vaststellen dat het leven dat hij nu leidde er een beetje tussen in zat. Een overgangsfase, zoals dat in bedrijfskringen zo lekker eufemistisch wordt genoemd. Vlees noch vis, bedacht hij. Geen partner meer, alleen maar zijn kinderen. En daarop bouw je natuurlijk niet een heel nieuw sociaal leven. Die kinderen waren al heel lang onderdeel van zijn leven en hadden bovendien hun eigen besognes, hadden zelf vrouw en kinderen. En de vrienden en kennissen hadden allemaal een partner. Hij voelde zich vaak niet echt meer op z'n gemak in hun gezelschap. Dat lag niet aan hen, maar meer aan het feit dat zij niet alleen waren en hij wel. Hij was in hun gezelschap vaak een buitenbeentje, de eenling en dat voelde hij zonder dat het ooit werd gezegd. Bovendien was hij een man. Een alleenstaande man. Vrouwen, zo was zijn ervaring, waren veel beter in staat om het sociale leven weer op te pakken, het opnieuw in te vullen. Mannen hebben vaak hun werk, terwijl de vrouw de sociale contacten voor beiden onderhoudt. En dan ineens valt dat laatste weg. En staat de man na zijn werk met lege handen.

Hij had er vaak over gelezen. Het leek hem toen een cliché toe, een karikatuur van de werkelijkheid. Maar moest nu erkennen dat het toch zo wel ongeveer in elkaar zat. Hij was van de ene op de andere dag zo'n man geworden en soms zag hij in de ogen van vrienden of kennissen de ietwat meewarige blik als ze hem tegenkwamen. Een zielige, eenzame man, hoorde je ze denken. Onzin natuurlijk, maar toch… Kortgeleden had hij in de krant gelezen dat uit een onderzoek bleek, dat alleenstaanden die hun partner hadden verloren minder gelukkig waren dan paren en dat zij daarom waarschijnlijk ook eerder dood gingen. Hij vond zichzelf op dat moment op slag erg zielig.
De oplossing was dus: een tweede leven beginnen. Maar, vroeg hij zich een tikkeltje vertwijfeld af: hoe doe je dat dan? Kan dat dan zo maar? Kun je tegen jezelf zeggen: zo, nu begin ik een tweede leven? Kun je op zoek gaan naar een nieuwe partner om samen aan dat tweede leven te beginnen? Zo simpel lag het natuurlijk niet, bedacht hij bitter. Afgezien van het feit dat je geschikte partners niet zo maar voor het uitzoeken hebt, blijft de vraag of je daar zelf wel aan toe bent. Hij wist het niet echt. Hij had alleen maar het gevoel dat hij dat ene hoofdstuk langzaam maar zeker af moest sluiten. En daarna actief op zoek moest gaan naar een nieuwe invulling. Als het goed was had hij nog jaren te gaan en de gedachte om dat alleen te moeten doen werd toch min of meer een schrikbeeld voor hem. Natuurlijk, hij zag ook wel al die pagina's in de kranten gevuld met oproepen tot contact. In alle variëteiten en smaken. Jong en oud, rijp en groen. Prachtige teksten waarin elke man of vrouw zichzelf aanprees in schitterende superlatieven, zoals een copywriter een reclamecampagne voor een bekend A-merk zou voeren. Vernieuwd, verbeterd, gewoon het einde! En van hun mogelijk nieuwe partner verlangden ze ongeveer hetzelfde en liefst nog wat meer. Je moet altijd overvragen als je uiteindelijk wilt hebben wat je in gedachten hebt. Hij kende het principe. Hij had het zelf op z'n werk ook vaak met redelijk succes toegepast. Maar nu?

Hij las die advertenties met een cynische blik. Voornamelijk randstedelingen, zag hij. Het platteland was zwaar ondervertegenwoordigd. Nou ja, hij woonde centraal, hij kon alle kanten op. Maar wilde hij dat wel? De twijfel sloeg weer toe. Hij las de aanbevelingen van partner-zoekende lotgenoten. Met hun prachtige eigenschappen maar ook met hun soms vergaande eisen waaraan de toekomstige partner zou moeten voldoen. Hij zou waarschijnlijk buiten de boot vallen. Sportief was hij nooit geweest. Goed, hij wandelde graag in de bergen tijdens vakanties, maar daar bleef het dan ook wel zo'n beetje bij. Hij rookte ook nog! Dat kun je moeilijk sportief noemen. En dan: uitgaan, lekker eten, theatertje hier, museumpje daar. En als afsluiting een wijntje bij het haardvuur en zo. Een open haard had hij niet. Altijd al een hekel gehad aan het schoonmaken ervan en er dus maar nooit aan begonnen. En wat het theater betreft: een goeie cabaretvoorstelling stelde hij best op prijs, maar het was al een eeuwigheid geleden dat hij zich met zijn vrouw in een theater had vertoond. Dat zou best weer wennen zijn. En bovendien: de televisie bood wat dat betreft genoeg. En je zag het allemaal nog veel beter ook, zonder toneelkijkertje voor je snufferd.

En dan wilde hij al helemaal niet nadenken over de erotische vooruitzichten en vergezichten die sommige advertenties te bieden hadden. Erg opwindend was dat niet, ook al leek dat zo. Hij had een goed seksleven achter de rug. Niks te klagen gehad. Integendeel. Maar wat moest hij zich voorstellen bij een oproep van een 48-jarige vrouw die ook nog graag aan kinderen wil beginnen? Hij moest er toch niet aan denken? Zijn eigen kinderen waren inmiddels gelukkig volwassen, ook al bleef je natuurlijk als vader wel je zorgen houden. Maar om nou opnieuw de cyclus van luiertijd tot puberteit te moeten meemaken? Nou nee, dank je. Liever niet. Hij had z'n portie al gehad. Met veel liefde de kinderen helpen opvoeden hoor, daar niet van, maar hij had niet meer de energie en moed om dat allemaal nog eens te moeten meemaken.
Anderen wilden bij wijze van spreken gewoon direct het bed induiken. Ook dat leek hem niet zo'n goed vooruitzicht. Hij was altijd heel trouw aan zijn partner geweest. En dan zo maar ineens frivool na een eerste kennismaking (met wijntje rond het romantische haardvuur natuurlijk) samen onder het dekbed? Mannen doen zich altijd stoer voor als het over seks gaat, maar dat was nooit z'n stijl geweest. Hij zou het waarschijnlijk ook na een handvol Viagra-pillen af moeten laten weten… Nee dus.

Hij keek naar de advertenties en las ze nog eens. Stuk voor stuk. En zuchtte diep. Hij nam een slok van z'n pilsje, draaide de verwarming wat hoger en pakte een goed boek. Dat tweede leven moest nog maar eventjes wachten, besloot hij. Ook al had zijn vrouw nog zo nadrukkelijk gezegd dat hij na haar dood een lieve vrouw moest zoeken om mee verder te gaan. Hij haalde zijn schouders op. Misschien dat het er ooit van kwam, dacht hij, maar vandaag nog eventjes niet.
Hij keek naar het portret van zijn overleden vrouw, dacht terug aan al die jaren samen en glimlachte.

Bert Vos - maart 1999

Terug naar index Archief

Terug naar de Draaikolk, webplek voor mensen die hun partner hebben verloren