Terug naar de Draaikolk, webplek voor mensen die hun partner hebben verloren

Alle teksten uit de edities februari en maart 2008

1 februari 2008

Hoofdredactioneel:

De onuitgesproken taakverdeling tussen man en vrouw

Vandaag was ik even in gedachten verzonken en zo zag ik mezelf voor de zoveelste keer al wiebelend op de hoge ladder staan om verdwaalde bladeren uit een lastig plekje onder de dakpannen weg te pulken.
Ook al zou je het misschien niet zo gauw verwachten bij de gedachte aan de provincie Groningen, maar 'wij wonen', zei Bert altijd, 'in het mooiste stukje Drenthe van Groningen.'
Er staan dus veel bomen bij ons huis. De frisse jonge blaadjes in de lente die in de zomer uitgroeien tot volwassen diepgroene bladeren (vraag me niet welk soort) zijn telkens weer een lust voor het oog.
Maar 'elk voordeel heb z'n nadeel', dus vanaf de herfst, bijna tot aan de lente, dwarrelen er onophoudelijk bladeren rondom het huis. Een fikse wind en ik kan weer opnieuw beginnen met aanvegen.

Nu was het legen van de dakgoot in mijn relatie met Bert niet 'zijn taak'. Nog los van het feit dat zijn tanende gezondheid het niet al te gemakkelijk toeliet om de ladder op te klimmen, was ik er steeds als de kippen bij om alles zoveel mogelijk zelf te doen (en dat gold niet alleen hiervoor). Het zou me geen tweede keer overkomen dat ik na zijn overlijden bij het doen van deze en andere klussen weemoedige gedachten zou hebben… Dat zou dan immers 'mijn taak' zijn geweest.

Maar helaas, zo blijkt het dus niet te werken. Want iedere keer wanneer ik aanstalten wil maken om de zware ladder tevoorschijn te halen, zie ik nog zo de verdrietige blik van Bert voor me, terwijl hij vanuit zijn werkkamer op de begane grond toekeek hoe ik voorzichtig de trap opschuifelde, om me vervolgens zo snel mogelijk vast te kunnen grijpen aan de dakrand. Hij vond dit dus blijkbaar 'zijn taak' en had mij dit zo graag uit handen willen nemen.
En dus heb ik deze, blijkbaar toch emotionele, klus afgelopen winter een keer te weinig gedaan met als gevolg dat ik nu een lekkageplek op het plafond in de woonkamer heb. En het gekke is, de 'nieuwe Monique' kan zich daar niet eens erg druk om maken…

Maar zo doen zich nog meer situaties voor die nauw met hem verbonden zijn. Want ik voel dat ik opstandig word wanneer ik op zoek moet gaan naar 'zijn gereedschap'. Ik mijd de plek waar 'zijn boeken' staan. Het zweet breekt mij uit wanneer ik 'zijn videocamera' voor het eerst weer in handen heb en deze het niet blijkt te doen (waar heeft hij de oplader gelaten?). Ik voel me een beetje hulpeloos nu ik, na weken prutsen en het uiteindelijk dan maar kopen van een nieuwe, de muis van 'zijn PC' nog steeds niet aan de praat krijg. En wanneer de media weer eens iets van mij wil, mis ik zijn journalistieke ervaring en ons onderling overleg.

Binnen relaties ontstaan al snel bepaalde rolverdelingen. En zelfs in nieuwe relaties ontstaan weer als vanzelf andere patronen, zo is mijn ervaring. Daar hoeft op zich niets mis mee te zijn, zolang er maar geen sprake is van totale afhankelijkheid van de een of de ander. Maar het is pas na het overlijden van onze partner dat we ons hier echt bewust van worden.
Tijdens de wandelingen met lotgenoten ontroert het me dan ook altijd om te horen hoe goed de mannen zich van 'hun' huishoudelijke taken lijken te kwijten. Ze vertellen het zonder op te scheppen, haast quasi terloops. En net als ik zijn zij uiteindelijk natuurlijk even goed in staat om de taken van hun vrouw over te nemen, maar het blijft een afgedwongen situatie.
Wedden dat ook zíj daar dubbele gevoelens bij hebben, net als ik?

Monique Vos
Hoofdredactrice De Draaikolk

E-mailadres voor reacties: info@draaikolk.com

16 februari 2008

Die ene rode draad die ons verbond in Almen

Yvonne,

Toen jij het initiatief nam voor deze wandeling heb je niet kunnen bevroeden dat het weer ons op die dag zo geweldig in de kaart zou spelen. De te dik aangetrokken kledingstukken werden al gauw in de rugzakken of op een andere manier meegetorst.

Maar laat ik bij het begin beginnen.
In 'De Hoofdige Boer' in het pittoreske dorpje Almen, had zich op zondag 10 februari jl. al een aardige groep aan de thee en/of koffie gevormd toen we binnenkwamen. En zoals bij alle voorgaande Draaikolkbelevenissen klikte het met een ieder heel bijzonder.
Wat mij trof was dat er zoveel ruimte voor elkaar was. Zowel voor hen die nog maar zo kort hun lief hebben moeten missen als voor diegenen voor wie dat al heel wat jaren geleden was. Het gevoel van die ene rode draad die ons verbond, heb ik als waardevol ervaren.
De wandeling door het prachtige, afwisselende gebied waar de Berkel doorheen stroomt, gaf daar alleen maar een extra dimensie aan. En gewandeld hebben we, vol van transpiratie en inspiratie.

Ik vind het iedere keer weer bijzonder dat we elkaars peuten kunnen zijn. We staan open voor elkaars gevoelens. Wat geeft dat een ruimte in ons verwerken of bewerken, zoals ik dat eigenlijk voel.
Ik heb bewondering voor een ieder van ons hoe wij met ons verdriet, en dat is niet zo maar iets, omgaan. Hoe wij elkaar tot steun zijn en weten te bemoedigen in alles wat wij doorstaan. Geen geleuter van 'je moet er doorheen' of 'na regen komt zonneschijn'. In dit opzicht zijn wij echte zielsverwanten. Het was fijn om dit alles in zo'n prachtig gedecoreerde omgeving te ervaren.

Het lekkere, aansluitende diner vulde dat alles nog eens goed aan. Het waren dus niet alleen de buikjes die gevuld werden.
Bij thuiskomst was het al diep donker. Daaruit bleek dat het geen lente-, maar dus toch een winterwandeling was geweest.

Ik ben benieuwd of de medewandelaars mijn ervaringen delen.
Op 9 maart in Zoetermeer, bij Wout en Tineke, ben ik weer van de partij.

Yvonne, en alle andere 24 deelnemers: bedankt en tot ziens, horens of wandelens!

Groet,
rovto

Hallo mede gelijkgestemde wandelaars,

Yvonne, hartelijk bedankt voor deze dag, een stralende dag voor onze (winter)wandeling.
Allen ook bedankt voor het slagen van deze dag. Het was een gezellige dag met soms emotionele verhalen.

Vriendelijke groeten,
tovab

Wil je ook een keer meewandelen? Hou de rubriek 'Oproepen' dan goed in de gaten en meld je tijdig aan.
Of: neem zelf het initiatief, prik een datum en mail jouw oproep naar e-mailadres: info@draaikolk.com

1 maart 2008

Hoofdredactioneel

Op reis naar de sterren...

Er zijn zo van die scenario's in het leven die je van tevoren niet zelf zou kunnen noch willen bedenken. We kunnen niet in de toekomst kijken, en dat is maar goed ook.

Nou geloof ik niet dat ik van mezelf zou kunnen beweren dat ik een echte verzamelaarster ben. Dit in tegenstelling tot Bert met, onder heel veel meer, zijn (bescheiden) verzameling champagnekurken, bijeen gesprokkeld op bepaalde bijzondere dagen tijdens ons samenzijn. Van die dagen waarvan hij het waard vond om deze te markeren met een fles champagne, al was het maar om te vieren dat we wéér een jaar samen waren geweest.
Of Eric met zijn collectie langspeelplaten en CD's, waar we samen menig uurtje van genoten hebben.

En toch heb ik sinds kort zelf een bijzondere verzameling. Al heb ik er niet echt voor gekozen en had ik deze liever niet 'aangelegd', maar niettemin ligt het mij na aan het hart. In mijn huis hebben namelijk twee urnen een plek gevonden: die van Eric en nu dan ook die van Bert.
Nee, ze staan niet broederlijk naast elkaar, maar hebben ieder hun eigen plek. Dat is niet bewust zo gepland, maar als vanzelfsprekend zo ontstaan.

Het uitzoeken van de tweede urn ging heel anders in z'n werk dan de eerste. Met de ervaring van de eerste keer in gedachten ging ik al vrij snel na Berts overlijden vrij resoluut te werk. Het waren praktische zaken, die voor mij evenwel emotioneel beladen waren, die een en ander toch nog een jaar deden vertragen.
Want als je - tegen wil en dank - ervoor kiest om de as in zijn totaliteit thuis te willen bewaren, dan blijkt het toch heel moeilijk te zijn om hier een geschikte urn voor te vinden. Vreemd genoeg is het merendeel van de urnen gemaakt voor het bewaren van slechts een kleine hoeveelheid as.
Natuurlijk heb ik naar een alternatief gezocht, maar ik was al verknocht geraakt aan een bepaalde kristallen urn die ik op internet had ontdekt. Bert hield immers van kristal en had iets met de kleur blauw. En dan de titel van dit kunstwerk: 'Op reis naar de sterren…'. Alles klopte gewoon.
Maar ja, de urn kon slechts een deel van de as bevatten en wat deed ik dan met de rest? Ik wilde immers niet alsnog dit deel verstrooien.

Om een lang verhaal kort te maken, wat me bij de urn van Eric wel is gelukt, ging dit keer dus helaas niet. En dit feit heb ik uiteindelijk moeten accepteren, zoals voor zoveel dingen geldt.
'Op reis naar de sterren' staat nu in de voormalige werkkamer van Bert en het restant is thuis veilig opgeborgen in een asbus.
Maar, om mijn oorspronkelijke bewering en elk misverstand verder uit te sluiten: zelf heb ik dus niet de behoefte om mijn unieke verzameling nog verder uit te breiden…

Monique Vos
Hoofdredacteur De Draaikolk

Zoetermeer - geen zoet weer

Daar waren we dan, zondag 9 maart jl. Niet het weer, maar nu vooral het aantal Draaikolkers (33) was een topper.
Bewondering voor Tineke, maar vooral ook voor Wout, die ons allemaal als gastHEER in zijn woning toeliet.

Oké, het weer viel dan tegen. Ons samenzijn absoluut niet. En voor de meesten van ons toch ook weer nieuwe gezichten, nieuwe ontroerende verhalen en een nieuw samenzijn van troost en herkenning.

De benen hebben we er flink onder gehad. Een druilige, vochtige tot nat toe oplopende wandeling liepen we op. Met als doel: elkaar, want dat was het doel en het gevoel.
Rond de Zoetermeerse plas en het recreatiegebied Noord Aa, werden we op zowel horizontaal als vertikaal water vergast. Het deerde ons niet. We kennen dat vocht wat bij tijd en wijle vertikaal langs onze wangen stroomt. Dat laatste had weliswaar niet de overhand, maar de ruimte was er wel voor.
Een koppel honden ("voor!", "braaf!", "zit!") vergezelden ons en deden zo ook met hun soortnaam het weer eer aan.

Al met al was het een (vol)waardige, vanouds open Draaikolk samenzijn.
De warme wout woning, het tussenstop restaurant, de w-w-w opnieuw en tenslotte het gezamenlijke diner in het plaatselijke restaurant: het gaf ons allemaal weer datgene waar we op hoopten.
Alleen dat 's avonds thuiskomen. 't Went nooit…

Tineke en Wout, bedankt. En Wout, is jouw huis alweer ontvochtigd…?

rovto

Het was weer een gekakel van jewelste in Zoetermeer.

Met een dorpsgenote kwam ik zondagmiddag in Zoetermeer aan. Al bij de voordeur klonk het geroezemoes van een volle kamer. Iedereen met iedereen in druk gesprek, alsof zij jaren met elkaar op school hadden gezeten.

Iedere keer valt het mij weer op. Mensen die je nog nooit hebt gezien zijn gelijk vertrouwd. Anderen, die je vaker hebt gezien, voelen als goede vrienden, ook wanneer je door de drukte nog niet eens zo veel met elkaar hebt gesproken. Het is een warme deken en ik kan maar niet begrijpen hoe het allemaal kan. Verbonden door "begrepen en herkenbaar verdriet"?
Misschien doet het wel zo goed, omdat deze dagen bij "het nieuwe" leven horen. Iets waar je nooit samen was, zoals in andere gezelschappen, waarbij je je realiseert, hoe vaak je hier samen zat.

Het weer was niet helemaal wat wij hadden besteld, maar iedereen had er op gerekend. Het was een heerlijke wandeling ondanks de regen. Zo met iedereen pratend, vliegt de tijd. Moe word je er niet van en de regen went ook wel.
Wanneer iemand anderhalf jaar geleden tegen mij had gezegd, dat ik er erg van zou genieten om een paar uur in de regen te lopen, had ik hem toch voor gek verklaard.
Maar het kan verkeren.
De dag werd afgesloten met een gezellig buffet, voordat iedereen weer naar alle windstreken vertrok.

Het was een fijne dag en ik hoop er nog vaak een mee te maken.
Bedankt, Wout en Tineke, voor jullie inzet. En zonder de Draaikolk was het allemaal niet mogelijk geweest.

anbo

Wéér een bijzondere ontmoetingsdag. Niet in de laatste plaats door het grote aantal deelnemers, maar ook door de grote afstanden die afgelegd worden om hieraan deel te nemen, ondanks het weer.

Het blijkt toch in een grote behoefte te voorzien om elkaar in een open gesprek te ontmoeten vanuit eenzelfde achtergrond, hoe kort of lang geleden ook.
Ondanks bestaande rouwverwerkinggroepjes hebben deze ontmoetingen een geheel andere impact.
Bestaande en nieuwe kontakten, de ruimte die er voor de gesprekken is tijdens de wandelingen, zowel psychisch als fysisch. Maar ook de tijd die
een ondergeschikte rol speelt, zodat men langer intensief met elkaar kan optrekken.
En niet te vergeten de gezellige afsluitingen in een goed restaurant.

Dit keer gaat mijn dank uit naar Wout en Tineke.

lola

Als ik 's ochtends opsta is het nog droog, maar al gauw klettert de regen op het zolderraam. De weervoorspellers lijken gelijk te krijgen. Hoewel, er zouden in de middag vanuit het westen opklaringen komen.
Niet gaan was absoluut geen optie. Het enige dilemma was: wat neem ik mee? Paraplu uiteraard, maar regenjas of regenpak, of allebei? Zijn mijn schoenen wel waterdicht? Handdoek en droge kleren mee? Ik zag ons allemaal al staan druipen bij Wout in de gang. Of allemaal met natte broek en/of sokken en schoenen aan het diner. Meestal neem ik teveel mee,dus deze keer alleen regenjas en paraplu. Ik zou wel zien en rekende op de beloofde opklaringen.

Als je zo alleen in de auto zit vallen de regen op het dak en het ritme van de ruitenwissers extra op. De radio dan maar wat harder en de ruitenwissers in de zelfdenkende stand voor wat afwisseling. Ik had heel veel zin in deze dag maar was me heel erg bewust van de aanleiding hiervoor. En dat zou voor iedereen die ik zou ontmoeten ook gelden.
Net als de ruitenwissers die heen en weer gaan, voel ik het alsof ik heen en weer ga tussen 'de oude wereld' en 'de nieuwe wereld'.
De oude wereld is dan voor mij de wereld waarin ik met Peter leefde en de dingen daaruit die nog onveranderd zijn. De mensen waar ik mee om ga, het huis waar we samen woonden, de auto waarin we samen reden, alle gewoonten waar ik gewoon mee door ben blijven gaan. Kortom: alles wat niet is veranderd.
De nieuwe wereld bestaat voor mij uit alle nieuwe dingen die ik ben gaan doen sinds Peter is overleden en ik alleen verder moet. Zoals 4x in de week naar de sportschool gaan. En de andere dingen die ik in mijn eentje doe. Dat is nog niet zoveel, maar dat wordt vast nog wel meer.

Belangrijk uit de nieuwe wereld zijn de contacten met lotgenoten die ik via de Draaikolk heb leren kennen. Het hele gevoel van die nieuwe en die oude wereld is eigenlijk ontstaan na de fantastische tijd met lotgenoten in Hoenderloo. Toen ik daar vandaan naar huis reed, had ik het gevoel dat ik een grens moest overschrijden, terug naar het gewone leven. Het kostte me veel moeite om dat oude leven weer op te pakken en ik had last van afkickverschijnselen.

Vandaag dus weer op weg naar de nieuwe wereld in Zoetermeer, waar Wout zijn huis heeft opengesteld voor een grote groep van 33 mensen. Mijn TomTom weet de weg. Gelukkig, want ik heb zelf geen richtinggevoel. Een half jaar voor zijn onverwachte dood heeft Peter de TomTom gekocht als een leuk speeltje. Op dat moment vond ik dat overbodig, maar nu heb ik er heel veel plezier van.
Bij Wout staan de koffie en de koek klaar en wordt buienradar.nl geraadpleegd. De enige manier om de buien weg te krijgen is, volgens Rob, om ze maar te photoshoppen.
Het is intussen heel gezellig en er wordt veel gepraat. De hele middag blijven zitten en doorpraten zou goed kunnen, maar toch gaan we getooid in regenkleding en/of gewapend met paraplu's aan de wandeling beginnen.
Ik dacht bij Zoetermeer aan een forensenstad, maar direct buiten de stad begint een mooi stukje natuur. Door de paraplu's zien we er niet zoveel van, maar wat zou het hier mooi zijn als het zonnetje zou schijnen. Gelukkig is er weinig wind en prettig gezelschap, dus voor we het weten zijn we bij het restaurant en zitten de eerste 4 km er op. Bij mooi weer zou het heerlijk toeven zijn op het terras aan het strand van de Noorder Aa. Nu gaan we naar binnen en zit het gelijk vol.

Ik ga zo maar ergens zitten en ontmoet zo, bij de warme chocolademelk, lotgenoten die ik nog niet eerder heb gesproken. Dat levert heftige verhalen op. Ook tijdens de rest van de wandeling, waarbij we de paraplu ook nog nodig hebben, vertellen we elkaar verhalen waaruit ellende spreekt, maar ook kracht. In elk verhaal zitten herkenningspunten. Iedereen heeft zijn eigen unieke verhaal en gaat op een andere manier met het verlies om, maar ik bewonder ze allemaal. Het lijkt wel of ze er allemaal sterker uit komen. Het is soms ongelooflijk wat voor ellende mensen meemaken die dan toch weer hun leven op kunnen pakken. Met twee stappen vooruit en één achteruit, maar uiteindelijk wel de goede kant op. Ik hoop dat ik iets van hun kracht op heb kunnen pikken.

Nadat we onze natte spullen bij Wout in de garage mochten achterlaten, stonden de drankjes en de hapjes al weer klaar. Tineke, het zag er heel aantrekkelijk uit, maar we moesten ook nog eten, dus alles ging niet op.
Het buffet was goed verzorgd en de sfeer was gezellig. Ik wilde eigenlijk daar wel eeuwig blijven zitten en zag op tegen het alleen naar huis gaan. Dat zijn de momenten waarop ik tegen mezelf zeg: "kom op meid, gewoon gaan. Je bent de enige niet die vandaag alleen thuiskomt."

De ruitenwissers hadden niet zoveel te doen op de terugweg, maar de gedachten aan de oude en de nieuwe wereld kwamen weer op.
Deze dag in mijn nieuwe wereld had me veel energie gekost, maar het delen van mijn ervaringen met anderen heeft me erg goed gedaan. Ik zal daar morgen in de oude wereld nog erg mee bezig zijn.
Het was voor mij zondag, ondanks de regen, een fantastische dag. Natuurlijk maken we die dag met zijn allen door ons open te stellen naar elkaar, een luisterend oor te bieden of gewoon met elkaar te lachen. Maar zonder jullie initiatief was dit niet mogelijk geweest. Dus Wout en Tineke: ontzettend bedankt!

liho

25 maart 2008

Rust. Mijn lichaam schreeuwt om rust!

Een tijdje geleden kwam ik via via op de site van De Draaikolk. Sindsdien is het niet meer echt uit mijn hoofd weggeweest.
Zal ik wel of niet reageren? Misschien is het nog veel te vroeg? Wat haal ik me op mijn hals? Nou ja, een hoop gedachten waar ik niet verder mee kwam.

Mijn Frans is op 10 november 2007 gestorven. Voor de tweede keer kanker…
Ik heb twee kinderen van 11 jaar.

Thuis kunnen sterven, een luxe...

In december 1987 (we waren drie jaar getrouwd) kreeg Frans acute leukemie. Een beenmergtransplantatie was nodig om verder te kunnen leven. Daarna was Frans genezen van de kanker maar niet van de complicaties. De details hiervan zal ik je verder besparen (zie mijn boek: "Opnieuw aanraken na kankertherapie. Het verhaal van een partner.", dat eind 2000 is verschenen).
Vorig jaar juni hoorden we dat Frans opnieuw kanker had: wangslijmvlieskanker. Hij voelde zelf al snel dat de strijd gestreden was. Hij is nog wel geopereerd en bestraald maar de kanker was direct in alle hevigheid terug (de laatste blaar van de bestraling was nog niet eens weg…).
Op 10 november heeft Frans gekozen voor actieve euthanasie. Hij was toe aan zijn laatste reis, in vrijheid en zonder beperkingen.
Nog steeds ben ik machtig onder de indruk van het hele proces die wij samen de laatste weken van zijn leven hebben meegemaakt. Als iemand, zoals Frans, na twintig jaar strijd en zo vaak in het ziekenhuis te hebben gelegen, uiteindelijk thuis kon sterven zoals hij zelf wilde, zie ik dat als een luxe.

Samen één, in de rust van het donker

Nu ben ik een paar maanden verder: 18 weken… 131 dagen… zonder Frans.
Als ik naar zijn foto kijk, kan ik me niet voorstellen, wil er bij mij niet in, dat hij niet terugkomt. Iedereen had kunnen sterven, behalve Frans.
Ondanks dat ik de laatste drie weken wist dat "het" ging gebeuren, vind ik nog dat alles snel is gegaan. De artsen zeiden dat we misschien nog weken samen hadden, maar Frans voelde dat het een kwestie van dagen was. Hij had gelijk…
Voor ons beiden was het een opluchting dat de strijd over was, maar je raakt elkaar kwijt en dat wil je niet.
Heel vaak heeft hij mij gevraagd of ik achter zijn beslissing kon staan. Hij was me enorm dankbaar dat ik hem los kon/wilde laten.
We hebben veel gepraat, gehuild en gelachen. Over hoe fijn we het hebben gehad, over het gemis dat zeker zal komen en over hoe het verder moet. Vooral de nachten waren bijzonder: samen één, in de rust van het donker.

Ik realiseer me hier terdege hoe pijnlijk het verlies kan zijn voor mensen, die niet de kans hebben gehad om afscheid te nemen van hun partner, zoals wij dat hebben gedaan.

Humor

De laatste twee weken had hij 's morgens, 's middags en 's avonds bezoek. Hij vond het geweldig! Een grote fanclub noemde hij dat. Hij nam van iedereen afscheid. Dat liep gewoon zo, daar hadden we niet eens over gepraat.
Ondanks dat de artsen anders zeiden, voelden wij allebei dat dit niet lang meer ging duren. Frans wilde niet wachten tot hij "afgetakeld" in bed zou liggen en dat de dood hem in zou halen. Hij heeft de regie zelf in de hand gehouden en dat vind ik onvoorstelbaar moedig.
Tot het laatst toe behield hij zijn humor. Zijn humor maakte ook dat het voor het bezoek niet onplezierig was om te komen. Humor die voor ons zo belangrijk was om het leven dragelijk te houden. Een leven dat voor hem steeds weer in het teken stond van inleveren door weer nieuwe complicaties, steeds weer opnieuw…

Verraden door de kanker

Ik voel me verraden door de kanker! Twintig jaar hebben we samen gevochten. In mijn droom zag ik het zo (ik houd van handbal): Frans en ik staan samen op het doel, vooral sámen. Langs de cirkel staan geen verdedigers, alleen maar aanvallers. Aanvallen van: benauwdheid, suikers, longen, hoge bloeddruk, vermoeidheid, hoofdpijn, "wegrakingen". Maar samen houden we ons doel schoon. We zijn een perfect team!
Maar dan: ineens komt er vanachter het doel (tribune?) een dolksteek van de kanker. Frans valt op de grond en met verbazing op zijn gezicht zegt hij dat de strijd alsnog is verloren. Dit is de genadeklap. We zijn verraden door een misselijke streek!
Twintig jaar lang heb ik me nooit afgevraagd waarom Frans ziek moest worden. Daar krijg je toch geen antwoord op.
Nu vraag ik het wel. Waarom was het nodig om opnieuw kanker te krijgen?
Alle complicaties in al die jaren kregen hem er niet onder. Daar was opnieuw kanker voor nodig. Waarom?

Ik ben vrij...

Nu ga ik verder zonder Frans, mijn andere helft. Of, zoals mijn nicht tijdens de uitvaart zo mooi verwoordde: "zelden zo'n twee-eenheid gezien als jullie. Vrijheid in gebondenheid."
Ineens hoef ik niets meer. Geen ziekenhuisritjes meer, geen afspraken maken bij artsen, niet zijn suikers in de gaten houden, zijn bloeddruk, zijn "wegrakingen", geen angsten meer van 'hij haalt het niet', geen spanningen meer…
Nee, er is niets meer. Het was 24 uur Frans met alle liefde.
Ik ben vrij…Gek genoeg overheerst die vrijheid nog meer dan het gemis om Frans. Soms voel ik me daar zelfs schuldig over. Ik dacht dat ik toch wel van hem hield…

Rust

En nu? Ik ben moe, enorm moe! Het liefst lig ik om negen uur in bed. Om half tien raak ik al bijna in paniek. Ik wil liggen, nu! Ik hoef niet per se de hele nacht te slapen. Ik vind het soms wel prettig om even wakker te liggen. Dat zijn dan van die momenten dat dingen me helder worden.
Rust. Mijn lichaam schreeuwt om rust! Ik probeer dat zoveel mogelijk ook te nemen maar met twee kids van 11 jaar valt dat niet echt mee. Hun wereld raast door, de wereld van iedereen raast door. Ik sta het liefst stil. Stil, bij datgene wat ons allemaal is overkomen de laatste jaren. Door de ziekte van Frans is daar geen tijd voor geweest.
Ook het stoppen van ons boerenbedrijf in 2003 (heb ik vijftien jaar gedaan) had veel impact, maar was ook een bevrijding.
Ik weet het. Ik heb veel gevraagd van mijn lichaam, ben ver over de rooie grens gegaan, maar ik had géén keus. Moest steeds maar weer door. De enigste optie, weggaan bij Frans, was géén optie. Niet voor mij!
Ik mag nu toegeven aan mijn vermoeidheid. Ik weet het. Doen is nog weer wat anders. Het is heel gemakkelijk om terug te vallen in het oude patroon van steeds maar door moeten, terwijl het niet meer hoeft. Ik moet weer opnieuw leren waar mijn grenzen liggen. Zoeken naar een balans tussen het goed zorgen voor mijzelf en het zorgen voor de kids. Zonder daar een schuldgevoel aan over te houden, omdat ik vind dat ik óf hen óf mezelf tekort doe.
Pas geleden kreeg ik een lieve mail van iemand: "het rouwproces laat zich niet dwingen maar bepaalt haar eigen tijd en tempo". En ook: "blijf geloven in jezelf!". Dit heb ik uitgeprint en hangt nu naast de p.c.

Frans had er alle vertrouwen in dat ik het wel zal redden. Dat doe ik ook vast wel. Gelukkig kijk ik niet terug op twintig jaar ellende. We hebben (zeker de laatste jaren) binnen onze mogelijkheden wat van het leven proberen te maken.
Ik kijk ook niet somber vooruit. Er zal vast een tijd komen dat ik met een glimlach aan Frans kan denken.
Met zo'n bijzondere man mocht ik getrouwd zijn.

lunij

27-05-2008

Assen en Vasse, binnen één week

Sinds ik met grote regelmaat deelneem aan die spontaan "georganiseerde" Draaikolk activiteiten is dit nog nooit voorgekomen.
Laat het me uitleggen.
Ik weet het nog als de dag van gisteren: 15 april 2007 was voor mij, en voor nog een kleine tien anderen, die eerste spannende dag. Een dag waarop letterlijk de stoute schoenen werden aangetrokken. Een dag waarvan ik totaal niet wist wat hij brengen zou.
Er is door velen al over die gevoelens geschreven. Ze blijven herkenbaar.

En nu, een dik jaar en inmiddels 14 wandelingen verder, voel ik dat ik in het proces waar ik ongevraagd in terecht kwam na Marry's onverwachte overlijden, gegroeid ben. Een periode waarin ik heb geleerd stappen te zetten. Een periode waarin ik door de vele gesprekken met jullie veel geleerd heb. Het begrip, het gedeelde gevoel, de traan (tranen), maar ook de lach: het deed en doet me goed.
Het is voor mij een overweldigende ervaring te mogen voelen dat het leven niet is stil blijven staan na die noodlottige val van de trap van Marry. Het leek er wel op. Sterker nog, het stond niet alleen stil, maar het werd nog donker ook.
Wat ben ik blij dat ik op een bijeenkomst voor rouwenden opgezet door Humanitas in Nunspeet, november 2006, een flyer in mijn handen kreeg waar de Draaikolk onder de aandacht gebracht werd.
Privé had ik nog geen internet. Het kwam er gewoon niet van. Al vrij vlot heb ik een en ander geregeld wat uitmondde in een eigen e-mailadres in februari 2007. Daaruit voortvloeiende kwam dus die eerste ontmoeting. Die gedenkwaardige 15e april (zie: Een bijzondere warme dag in april). Maar goed, ik kan nog uren, zoals ze dat dan noemen, doorgaan over al dat goeds wat jullie mij gebracht hebben.

En dan die twee laatste wandelingen. Voor het eerst in al die tijd waren het er twee binnen letterlijk één week. Assen/Roden en Vasse op 12 en 18 mei.
Wat schrijf je daar nu over? Vergelijken? Niet doen. Net zo min als onze verhalen te vergelijken zijn. Oh ja, overeenkomsten zijn er zeker, maar die intense beleving die is voor een ieder verschillend.
Overeenkomsten van Assen en Vasse? Let alleen al maar op die plaatsnamen. Ze hebben wat weg van elkaar, ze rijmen.
En die wandelingen? Ze waren niet hetzelfde, maar ze rijmden wel. Jullie je-zelf-zijn, jullie openheid, jullie opstelling om niet alleen lotgenoot maar ook deelgenoot te willen zijn bijvoorbeeld.
Andere overeenkomsten? Het weer misschien. De rust en ruimte. Het ontmoeten van opnieuw nieuwe gezichten. Het hartverwarmende organiseren door de initiatiefneemsters (Marja > Assen en Ria en Geke > Vasse).

Ja, en dan ben je toch aan het vergelijken geslagen... Goed dan.
Bij de één onderweg kwakende kikkers, bij de ander brood slorpende karpers.
Bij de één was de jongste deelnemer: zeg ik niet. Bij de ander: tien jaar. Ik ben benieuwd hoe oen dat ervaren heeft.
Voor de statistici onder ons: de één ongeveer 12.000 stappen en 10 kilometer (530 kcal), de ander ongeveer 20.000 stappen en 16 kilometer (850 kcal).
Belangrijk? Helemaal niet. Wat ons bond en verbond bracht mij het goede gevoel.

Die tien anderen van die 15e april 2007 waren er in Vasse ook. Dat schept een band.
En…twee Draaikolkbelevenissen binnen één week teveel van het goede? Het antwoord laat ik maar in het midden.
In ieder geval was er de 25e mei jl. de eerste Draaikolk motortoertocht. Ik was daarbij want niet alleen de wielen, maar ook het leven draait verder. En ik wil meedraaien, gesteund door alles wat jullie mij gebracht hebben.

rovto

Assen/Roden, 12 mei 2008

Al lopend en pratend proberen we zo de mooie dingen van het leven weer te zien

Maandag 12 mei, tweede Pinksterdag, zijn we weer met 14 lotgenoten op pad gegaan. Er waren opnieuw wat nieuwe lotgenoten bij en ik hoop dat zij zich op hun gemak hebben gevoeld.

We begonnen met erg mooi zonnig weer, zodat we de koffie en de thee lekker in mijn tuin konden nuttigen. Er werd veel gepraat en er werden weer veel ervaringen uitgewisseld.
Na het eten van een kopje soep gingen we op weg naar Roden. Er waren twee mensen die niet mee konden lopen vanwege lichamelijke beperkingen, maar zij vonden het toch belangrijk om er de eerste uren bij te zijn.
De wandeling door het Drentse landschap was prachtig. Het was wel erg warm, maar het uitzicht op de Drentse stroomdalgebieden was het zeker waard. Zo proberen we allemaal - al lopend en pratend - de mooie dingen van het leven weer te zien.

Daarna zijn met z'n allen uit eten geweest in een Balkanrestaurant. Daar ging het praten door en genoten we van een prima diner. Pas om negen uur 's avonds namen we afscheid en ging een ieder, naar ik hoop, tevreden naar huis.
We hebben samen weer kunnen genieten van de mooie natuur en ons kunnen uiten.

Hartelijke groeten,
madmu

Vasse, 18 mei 2008

Voor mij was het een test om een paar dagen alleen op pad te gaan

Voor mij was het weekend in Vasse een soort test om te kijken hoe het is om een paar dagen alleen op pad te gaan. Ik heb namelijk twee nachtjes in hotel Tante Sien geslapen. Ik dacht: dit kan ik mooi combineren met de wandeling van de Draaikolk.
Nou, het is me niet tegengevallen.

Ik moest natuurlijk wel veel aan Carmen denken, maar dat is niet vreemd. Er is de afgelopen drie jaar nog geen dag geweest dat ik níet aan haar dacht en dat zal ook wel zo blijven maar dat is vrij normaal, denk ik.
Toen ik zaterdagavond na tien minuten heel het uitgaansleven van Vasse had beleefd, ben ik om half acht in het dorp naar de kerk geweest. Dat is me goed bevallen. De kerk zat vol en er was een mooi koor.
Na de kerk nog een babbeltje gemaakt met de pastoor op het kerkplein. Zo hoor je nog eens wat er zoal leeft onder de mensen in Vasse.
Het is toch net weer even anders als in Rotterdam met al z'n auto's en kabaal.

Toen kwam zondag 18 mei met de wandeling (mijn tweede).
Het blijft voor mij toch een zeer verwarrende belevenis van emoties, boomstroken, tranen binnenhouden, mooie omgeving en opgekropt verdriet, lieve mensen, eenzaamheid en aandacht en veel praten en luisteren.
Dit alles tegelijk is voor mij erg veel en bijna niet te bevatten. Ik heb gemerkt dat ik na een uur of twee dichtklap en uitgepraat ben en dat ik rust wil. Gewoon lekker op een bankje zitten en suf om me heen kijken en naar de vogels luisteren.
Aan de andere kant waren er best nog mensen uit de groep die ik even had willen spreken. Het is allemaal een beetje dubbel.

Toen ik 's avonds op mijn kamer kwam, waren de vogels er weer. Binnen een half uur was ik in dromenland.
Weg van de Draaikolk van gedachten in mijn hoofd.

Groetjes,
nigi

Weer een bijzondere ontmoeting

Het was weer een bijzondere ontmoeting met elkaar in Vasse 18 mei jl.
Niet in de laatste plaats door de goede organisatie van Geke en Ria, waarvoor dank.

Bijzonder, omdat mensen door eenzelfde achtergrond met elkaar in contract traden.
Mensen die de eerste stap durfden zetten om een onbekend gebied te betreden.
Bijzonder, omdat de groep die in Amersfoort voor het eerst begon te wandelen na ruim één jaar bijna geheel aanwezig was.
Bijzonder, door de openheid waarmee men elkaar tegemoet trad en daardoor een stuk spanning wegnam. Emoties konden er op een natuurlijke manier zijn en geuit worden. Er waren veel gevarieerde gesprekken in de groep van ruim 30 mensen.
En dat in een prachtige omgeving in het uiterste puntje van Overijssel tegen de Duitse grens aan.

In de meegezonden bijlage werd het al benoemd als het decor van de wandeling door dit oude Twentse landschap bestaande uit golvende essen met eeuwenoude akkers, loofbomen en heidevelden wat voert door het bos naar het brongebied van de Mosbeek.
Bij de watermolen Bels werd een tussenstop gemaakt en in een stralende zon een consumptie genuttigd.
Daarna werd er doorgewandeld naar restaurant 'Tante Sien' waar we elkaar 's morgens hadden ontmoet en waar we nu afsloten met een diner.

Hoewel het tegenstrijdig klinkt, denk ik dat er toch met een "goed" gevoel teruggekeken kan worden.
En voor Geke en Ria geldt: "was zas as dos was kas" (Twents).
Vrij vertaald: "Wat moet je nog meer doen als je je best doet."

lola

Het is maar een dag, maar het helpt in het verwerkingsproces

Wat is het steeds toch weer een enorme belevenis aan een Draaikolk activiteit mee te doen. Ditmaal in het prachtige, door zon overgoten,Twentse landschap.

Ria en Geke hadden een unieke wandeling georganiseerd vol afwisseling. Het pad voerde ons door landerijen, langs oude watermolens en bospaadjes doorkruist door vredig stromende beekjes.
Wat een geweldig decor om daar samen met gelijkgestemden te wandelen en met elkaar te praten over de dingen die alleen lotgenoten begrijpen. Het is namelijk het verlies van onze meest dierbaren die ons bindt. Iedereen verwerkt dat op zijn of haar manier, maar wat is het fijn erkenning en herkenning te ondervinden.
Wat is het fijn lotgenoten te spreken die deze dag met de nodige scepsis en een zekere angst zijn begonnen en na afloop zeggen: 'het heeft me enorm goed gedaan.' Het is maar een dag, maar het helpt in het verwerkingsproces en door de gesprekken weet je dat je niet alleen bent met al het verdriet en twijfels over de toekomst.

Ria en Geke enorm bedankt voor jullie inspanningen. Niet alleen de route, die jullie uitgestippeld hebben, maar ook het afsluitende buffet bij Tante Sien was perfect. Ik en vele lotgenoten zullen nog lang aan deze geweldige dag terugdenken.

Monique bedankt. Zonder de Draaikolk was deze dag in Twente niet mogelijk geweest.
En tenslotte alle lotgenoten: bedankt voor de fijne gesprekken en de luisterende oren.
Hopelijk zie ik jullie weer bij een volgende Draaikolk activiteit.

arsi

Het was een dikke tien met een griffel!

Het was voor ons boffen dat alle buien zaterdag waren gevallen, maar onder het motto "beter mee verlegen dan om verlegen", toch maar een regenjas ingepakt.

Haast iedereen was ruim op tijd bij 'Tante Sien', waar wij heerlijk in de tuin konden zitten. Het was fijn om weer bekenden te zien, maar ook om weer nieuwe mensen te begroeten.
Na de koffie met een lekkere appeltaart en een grote dot slagroom, lekker voor de calorieën die we er echt wel uit zouden lopen, vertrokken wij. Wat was het een waanzinnig mooie wandeling. Zoveel te zien, zo afwisselend.
Het was volop genieten van het landschap. Vanuit de Randstad kun je je haast niet voorstellen dat er ook nog zulke plekjes zijn.
Het lopen gaat gewoon vanzelf. Je wordt er niet moe van, hoewel het toch een aardig stukje was. De gesprekken die je zo tussendoor met je lotgenoten hebt, doen goed. Het kunnen delen met diverse mensen is een geschenk.
Want wees eerlijk, al is het landschap nog zo mooi, wanneer je daar alleen zou lopen en met niemand kan delen wat je ziet, is het toch allemaal wat minder.

De regenjas kwam toch nog van pas. Daar heb ik lekker op gezeten toen wij een rustpauze hadden op een groot grasveld…
Na de wandeling nog even heerlijk in de tuin gezeten bij 'Tante Sien', voordat wij aan tafel gingen. Het eten en de toetjes waren heerlijk en de stemming opperbest.

Geke en Ria, van harte bedankt voor de heerlijke dag.
Het was een dikke tien met een griffel!

anbo

Terug naar index Archief

Terug naar de Draaikolk, webplek voor mensen die hun partner hebben verloren