De Draaikolk Rouwboekenlijst over rouwverwerking en aanverwante onderwerpen
Rouwverwerking (partnerverlies)
Aan een engel die nieuw is - Bohlmeyer, Arno Vader en twee kinderen raken gewond, moeder overlijdt na auto-ongeluk. Uitg. De Arbeiderspers, Amsterdam, 1994; ISBN 90-239-9090-0
Afscheid nemen - Keyzer, Laurens De Het leven is afscheid nemen. Het begint met afscheid van de duisternis, het eindigt met afscheid van het licht. Afscheid is het einde van iets, maar vaak ook het begin van iets anders. Twee jaar lang zocht Laurens De Keyzer (57, redacteur bij De Standaard) in Vlaanderen boeiende mensen op die hem wilden vertellen wat afscheid nemen voor hen betekent. Hoe gewone en ongewone Vlamingen met diverse gedaanten van afscheid omgaan (afscheid nemen van het leven, van een geliefde, van het lichaam, van je job, van je gezondheid, van je succes, van je dorp, van je verslaving, van je kind). Hoe ze dat afscheid beleven, aanvaarden, vermijden of verdringen. Uitg. Lannoo, Tielt 2004; ISBN 90-209-5527-6, 179 blz.; € 17,95
Afscheid nemen. Loslaten wat dierbaar is - Boswijk-Hummel, Riekje Het boek geeft een zeer compleet en overzichtelijk beeld van de emoties waarmee mensen te maken (kunnen) krijgen, wanneer er dierbare naasten overlijden of als er sprake is van het verlies van gezondheid, (echt)scheiding, verhuizing, emigratie. Het hele boek is gebaseerd op de overtuiging dat ieder verlies goed kan worden verwerkt. Uitg. De Toorts, Haarlem 1999; ISBN 90-6020-779-3, 204 blz. Voor België: Uitg. EPO, Berchem/Antwerpen (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juni 2000)
Afscheid serieus nemen - Berg, Marinus van den Over verliezen verwerken. Serie Pastorale handreiking. Uitg. Voorhoeve, Kampen; ISBN 90-242-5495-7
Alleen verder leven. Handreiking voor weduwen - Ginsburg, Genevieve De schrijfster verhaalt over de pijn van het verlies, maar staat ook stil bij praktische problemen. Naar aanleiding van haar eigen verlieservaring startte zij zelfhulpgroepen. Dit boek is gebaseerd op ervaringen van honderden weduwen en er staat goed in omschreven hoe een weduwe zich kan voelen. Prettig en gemakkelijk leesbaar, vol praktische tips. Uitg. Het Spectrum, Utrecht 1997; ISBN 90-274-5146-X, 259 blz. (waarschijnlijk niet meer leverbaar via Het Spectrum; mogelijk vervangen door "Hoe verder, een weduwe deelt haar ervaringen” (ISBN 90-274-79-739). (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juni 1999)
Als ouderen rouwen. Oudere mensen helpen bij verlies - Adriaensen, Marie-Christine De dood van de partner is een van de meest aangrijpende gebeurtenissen in het leven van oudere mensen. Uit onderzoek blijkt echter dat ouderen die een dergelijk verlies meemaken, zelden de gepaste hulp en ondersteuning krijgen. Hoe help je ouderen die, na een leven lang samenzijn, plotseling alleen komen te staan? Dit boek is voor iedereen die een oudere in rouw wil ondersteunen: kinderen, kleinkinderen, familie, vrienden en vriendinnen, mantelzorgers, hulpverleners en artsen. (...) Het vertelt over verdriet en rouw, maar ook over liefde, hoop en geloof in het leven. Uitg. Lannoo, Tielt 2005, ISBN 90-209-6302-3, 263 blz.; € 17,95
Als 't kwaad goede mensen treft - Kushner, H.S. De Amerikaanse rabbijn Kushner geeft nuttige raad voor de omgang met mensen die door een sterfgeval of ongeluk zijn getroffen: "ga naar ze toe; voel je niet opgelaten; zeg niet dat het erger kan; probeer het niet uit te leggen." Uitg. Ten Have, Baarn 2001, 139 blz.; ISBN 90-2594-7700
Als leven pijn doet. Weerbaar en waardig omgaan met de verliezen in je leven - Diekstra, René W.F. Het leven is een spel van tegenstellingen dat je alleen kunt spelen als je bereid bent mee te gaan met de golfslag van winst en verlies. Gelukkig en ongelukkig zijn, het hoort bij het leven. Karakter Uitgevers, Uithoorn 2003; ISBN 90-6112-801-3, 400 blz. (herziene en uitgebreide editie)
Bevrijd je verdriet. Troost voor tijden van pijn en rouw - Nouwen, Henri Een postuum verschenen boek van priester en leraar Henri Nouwen(1932-1996) met gedachten en bezinningen over omgaan met verdriet, verlies en rouw. Hoe we leed een plaats kunnen geven in ons leven. Nouwen wijst de weg hoe men in vijf stappen het leven kan funderen in God. Uitg. Lannoo, Tielt 2002; ISBN 90-209-4772-9, 125 blz.
Beyond. Over de grens van leven en dood - Kraalingen, Elleke van Een mooi boek over een bijzondere zielsverwantschap tussen twee mensen dat op aarde door de dood abrupt ophoudt te bestaan, maar dat in het leven ná de dood gezamenlijk wordt voortgezet en uiteindelijk verwerkt. Interessant om te lezen hoe het leven ná de dood er uit zou kunnen zien. Uitgeverij Ankh-Hermes, Deventer 2000; ISBN 90-202-8215-8, 184 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juli 2000)
Brieven aan mijn man. Beleven en verwerken van rouw. - Truman, Jill Een herkenbaar boekje. Fascinerend om de ontwikkeling te zien van een lotgenote, die aanvankelijk haar eigen verdriet achterstelde bij hetgeen haar man is overkomen, naar een vrouw die, gevormd door haar eigen ervaringen en omstandigheden in 1987 de uitspraak deed haar "onafhankelijkheid en vrijheid" boven het huwelijk te laten prevaleren. Uitgeverij Mingus, Baarn 1989; ISBN 90-6564-138-6, 93 blz. Voor België: Standaard Uitgeverij, Antwerpen (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van september/oktober 2002)
Chantal - Moll, Hans Deze redacteur van NRC Handelsblad beschrijft de periode van ziek zijn en vervolgens het overlijden van zijn vriendin Chantal die een agressieve hersentumor had. Moll beschrijft vooral de periode na het overlijden van Chantal op een voor veel lotgenoten ontroerende en herkenbare wijze. Uitgave Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam; ISBN 90-388-4931-1,144 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van augustus/september 2001)
Dagen van na-bestaan - Forceville-van Rossum, Joke Dagboek van een rouwproces waarin met opvallende eerlijkheid het moeizame proces van het opnieuw inrichten van een leven wordt beschreven. Uitg. Ambo, Baarn 1978; ISBN 90-263-0403-X, 80 blz. Voor België: Uitg. Westland, Schoten
1001 Dagen van rouw. Je mag mij altijd bellen. - Kuiper, Karin In dit boek vertelt de auteur over de eerste 1001 dagen na de dood van 'haar betere ik', haar man (en schrijver) Karel Glastra van Loon. Op zijn veel te vroege dood volgde een periode van vallen en opstaan, waarin het verlies als zoutzuur doorvrat. Plotseling behoorde Karin tot dat lastige volkje van weduwen en weduwnaars. Zonder hulp van anderen redt niemand het, maar toch stond bovenaan haar ergenissenlijst het goedbedoelde zinnetje "Je mag me altijd bellen". Want hoe welgemeend ook dit is 'hulp' die je met lege handen achterlaat. Omdat je in je diepste wanhoop niet wilt bellen en niet kan bellen, omdat je slechts denkt: nee, het gaat niet! Zij moeten mij bellen Uitg. Lannoo, Tielt 2008, ISBN 978-90-209-7821-6, 206 blz.; € 14,95
De kus van de weduwe (roman) - Anna, Threes Threes Anna (1959) is schrijver, regisseur en was jarenlang artistiek leider van Dogtroep, een internationaal theatergezelschap. Haar leven verandert van de ene op andere dag ingrijpend wanneer haar geliefde omkomt bij een noodlottig verdrinkingsongeval. Een aangrijpende roman over de jaren van eenzame rouw: de worsteling overeind te blijven terwijl de wereld om je heen instort. Ondanks alles tracht zij haar dromen - een door haar geschreven en geregisseerde speelfilm opnemen in de woestijn van Namibië - te verwezenlijken. Hierbij schuwt zij het taboe niet: kan en mag een weduwe verlangen? Uitg. Vassallucci, Amsterdam 2003; ISBN 90-5000-503-9, 280 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2003/januari 2004)
De lucht zit nog vol dagen - Franssen, José Over het leven van alleenstaande oudere vrouwen. Uitg. Riagg Eindhoven en de Kempen, 1992; ISBN 90-622-4177-8
De man die zijn hart verloor - Hul, Marian van den In dit boek schrijft journalist Van den Hul over de dood van haar grote liefde Luc Taekema, de vader van haar twee kinderen en onder meer radiomaker. 'Wij worden niet ongelukkig!' Dat is wat Marian zich voornam vanaf het moment dat ze weduwe werd. Ondanks haar verdriet vertelt zij met humor hoe zij en de kinderen omgaan met de intense emoties die hun leven beheersen na de dood van Luc. De twee jonge kinderen bieden hun moeder met hun onbevangen kijk op de dood troost. Uitgeverij Thoeris, Amsterdam 2007, ISBN 978-90-72219-25-1, 156 blz.; € 16,50
De rest is stilte - Berg, Marinus van den Praten over de dood, handreiking voor nabestaanden. Gebaseerd op reeks tv-uitzendingen van KRO-RKK over thema's rond de dood. Uitg. Gottmer, Haarlem 1993; ISBN 90-257-2503-1 De steppe zal bloeien - Brink, Jos De eenzaamheid van rouw wordt door Jos Brink omgezet in twee-zaamheid. Rouw: je verwacht een steppe, maar wellicht vind je rozen van hoop. Uitg. Kok, Kampen 1993; ISBN 90-242-8861-4
De weduwen van 11 september - Carrington, Patricia/Collins, Julia/Gerbasi, Claudia/ Haynes, Ann/ Charles, Eve Vier jonge vrouwen verliezen hun man bij de aanslagen op de Twin Towers. Ze zijn allen in de dertig en net getrouwd. In de daaropvolgende maanden delen de vier hun ervaringen met verdriet en met verlies. Er groeit een speciale en hechte band die hen op weg helpt naar een nieuw leven... Uitg. Luitingh-Sijthoff, Amsterdam 2009, ISBN 978-90-210-0832-5, 398 blz., € 7,98
Doodgaan maar niet sterven - Moormann, Christina Een weg van bewustwording, zelfverwerkelijking en heelheid ervaren. Dit boek is niet alleen van belang voor mensen in verliessituaties, maar voor iedereen met niet-verwerkte pijnlijke jeugdherinneringen en innerlijke verwondingen die het leven hier en nu blijven verstoren. Het leert om oude pijn te laten genezen, waardoor het leven meer zin krijgt. Uitgever SIGMA; ISBN 90-6556-129-3 (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van april 2000)
Drie stappen vooruit, één stap terug - Stekelenburg, Heleen Op 22 september 2003 overleed Johan Stekelenburg, burgemeester van Tilburg, lid van de Eerste Kamer en voormalig FNV-leider. Heleen schrijft in haar colum, die ze vervolgens in Margriet begon, niet alleen over de verdrietige aspecten van het weduwschap - haar eerste winter alleen, het missen, de eenzaamheid - maar ook over de lieve reacties en de hulp van de mensen in haar omgeving. Daarnaast haalt zij mooie herinneringen op aan haar leven met Johan. Zo slaat zij zich een weg door haar verdriet: met drie stappen vooruit en één stap terug. Uitg. Archipel, Amsterdam-Antwerpen 2005; ISBN 90-6305-208-1, 134 blz.; € 12,50 (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2005/januari 2006)
Door je verdriet heen groeien - Berg, Marinus van den In ieder mensenleven komen onafwendbaar momenten voor van verlies: het sterven van je ouders, naaste familieleden, kinderen; vervreemding van je partner; werkloosheid, arbeidsongeschiktheid. Om na een verlies verder te kunnen leven, is het noodzakelijk om jezelf te hervinden en het geleden verlies een plaats te geven in je leven. Een moeizaam proces, waarbij anderen je terzijde kunnen staan, maar ook niet méér dan dat. Dit boek kan je tot steun zijn in je eenzame strijd tegen verdriet. Het toont hoe anderen door hun verdriet heen groeiden naar een nieuw, vaak zelfs dieper perspectief. Marinus van den Berg, pastoraal vormingswerker voor gezondheids- en welzijnszorg in het dekenaat Almelo, weet in zijn werk de juiste toon te treffen waardoor mensen zich in hun verdriet (h)erkend en getroost voelen. Uitg. Kok, Kampen, 1992; ISBN 90-2426-846-X
Droomberichten. Hoe dromen kunnen helpen bij rouwverwerking - Patricia Garfield Een verhelderend boek voor diegenen die graag een verklaring willen hebben voor hun droomontmoetingen en waaruit blijkt dat wij zelfs in onze slaap (!) hard bezig zijn met verwerken. Uitgeverij Forum, Amsterdam 1998; ISBN 90 225 2326 8, 296 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari 2001)
Een graf van letters - Stellweg, Cri De schrijfster verhaalt over de gevoelens van verlies en verdriet in de eerste periode van haar weduwschap, maar ook over haar langzaam weer opbloeiende levenslust. Uitg. Ambo, Baarn 1996; ISBN 90-263-1421-3, 115 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van januari 2001)
Een land waar je de weg niet kent. Omgaan met rouwenden - Linden, Carel ter De auteur (predikant) heeft jarenlang leiding gegeven aan gespreksgroepen voor mensen die hun partner verloren hebben. In hun verhalen trof hem telkens weer hoe dubbel eenzaam mensen in zo'n situatie kunnen worden, omdat de naaste omgeving hun verdriet niet goed aanvoelt en begrijpt. Het verlies van een man, een vrouw, een kind, behoorde vroeger veel meer tot het gewone leven: men groeide ermee op. In deze tijd en in onze westerse cultuur is de dood meer en meer naar de achtergrond gedrongen. Daarom moeten we weer leren wat het verlies van een man of vrouw, vriend of vriendin voor de betrokkene meebrengt. Uitg. Meinema, Zoetermeer 1995, 8e druk 2004, ISBN 90-211-3622-8, 90 blz.; € 10,20
Een mens was je rijk. Bij het verlies van een beminde - Bouma, Hans Prettig leesbaar boekje als een brief van een verre en toch ook weer heel nabije vriend. Met 61 korte teksten proza en gedichten. Uitgeverij Kok, Kampen 2001; ISBN 90-435-0410-6, 63 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari/maart 2002)
Een volle kerk… ...een leeg huis - Van Berkum, Jan De 71-jarige auteur vertelt over zijn gevoelens en ervaringen na het plotselinge overlijden van zijn vrouw. Hij laat ons niet alleen getuigen zijn van zijn diepste bestaanscrisis, maar geeft ook een beeld hoe hij zich daaraan heeft ontworsteld. Klassieke muziek gaf hem in die moeilijkste periode veel troost. Zijn grote passie voor deze muziek loopt als een rode draad door dit boek. Uitg. De Graaff, Utrecht 2002; ISBN 90-804900-3-2, 147 blz.; € 12,50 . (zie ook ons artikel in de Draaikolk-editie van september 1999)
Een woord van troost - Kelley, Patricia De schrijfster beschrijft, aan de hand van voorvallen uit haar beroepspraktijk en ervaringen uit haar persoonlijke leven, wat je te wachten staat als je een dierbare verliest en hoe je met dit ontzaglijk verdriet om kunt gaan. Uitg. Bert Bakker, Amsterdam 1999; ISBN 90-351-2040-X, 162 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juli 1999) Elk rouwproces is uniek - Katafiasz, Karen 35 Wijze inzichten en ontroerende illustraties om rouwenden te doen inzien dat het toelaten van gevoelens (in tegenstelling tot "bezig moeten blijven" en/of "jezelf over je verdriet heen moeten zetten") de enige manier is waarop je jezelf kunt helen. Zo kun je dit verlies in je leven integreren, zodat je tot meer begrip komt, meer zin ervaart en vernieuwd uit deze ervaring tevoorschijn komt. Uitg. De Zaak, Groningen 2001; ISBN 90-72455-57-6, 36 blz. Voor België: Intersentia (zie ook onze "Ruggesteuntjes 16" in de Draaikolk-editie van december 2003/januari 2004)
Eros is een verrader - Kaal, Herman Over homosexualiteit, aids en rouw. De auteur behandelt algemene en homo-specifieke aspecten van rouwverwerking. Aan de hand van verhalen van nabestaanden laat hij zien hoe homo-mannen het verlies van hun geliefde of een goede vriend ervaren en verwerken. Uitg. Van Gennep BV, Amsterdam 1996; ISBN 90-5515-045-2
Flarden - Heinsius, Ruud De auteur laat het verleden in flarden voor zijn geest voorbijkomen. Zijn boek is een nagedachtenis aan zijn vrouw Reins, zijn zoon Robert, zijn dochter Monique en zijn eerste dochter lang geleden. Het zijn aan flarden gescheurde gedachten, over waanzin, ziekte en angst, over aan flarden gescheurde levens, waarbij hij probeert de kleur geel, als deel van de zon en vrolijkheid, de boventoon te laten voeren. Hij vertelt, hoe de dood in steeds verschillende gedaantes bij herhaling aan de deur van zijn hart klopte. Hoe wanhopig hij werd van hulpverleners die bleven zeggen dat het beter ging. Hoe hij tot de kern van zijn wezen doordrong, daar waar het toch nog licht kon worden. Uitg. Elikser, Leeuwarden 2008, ISBN 978-90-8954-066-9, 346 blz.; € 19,95
Gisteren veranderde alles - Peters, Lidy Uitg. Zwijsen, Tilburg 1985; ISBN 90-2760-710-9
Helpen bij verlies en verdriet - Keirse, Manu Keirse is klinisch psycholoog en doctor in de medische wetenschappen. Dit is een gids niet alleen voor hulpverleners, maar ook voor vrienden, familieleden van rouwenden en mensen in verdriet. Het wil hen helpen om elkaar meer tot steun te zijn en het biedt bruikbare inzichten, geïllustreerd met talrijke herkenbare voorbeelden uit het dagelijkse leven. Uitg. Terra-Lannoo, Warnsveld 2002; ISBN 90-209-5051-7, 278 blz.
Het jaar van magisch denken - Didion, Joan De Amerikaanse schrijfster Didion beschrijft het jaar na het overlijden van haar man, de schrijver John Gregory Dunne, na een huwelijk van bijna veertig jaar. In december 2003 raakte hun dochter in coma. Op 30 december, na een bezoek aan haar in het ziekenhuis, zakte Dunne aan tafel in zijn stoel ineen. Hij overleed zo plotseling dat Joan Didion aanvankelijk zelfs dacht dat het om een grap ging. Dit boek is haar poging om zich te verzoenen met de 'eerste weken en toen maanden die korte metten maakten met alle vastomlijnde ideeen die ik ooit had gehad over de dood, over ziekte, over kansen en meevallers, over boffen en pech hebben, over huwelijk en kinderen en het geheugen, over verdriet, over de manier waarop mensen zich al dan niet neerleggen bij het feit dat het leven eindig is, over het betrekkelijke van gezond verstand, over het leven zelf.' Uitgeverij Prometheus, Amsterdam 2006, ISBN 90-446-0836-3, 205 blz.; € 12,50
Het tranenmeer - Marain, Elisabeth Een jonge vrouw probeert de leegte, ontstaan door de dood van haar man, te aanvaarden. Uitg. Elsevier Manteau, Antwerpen 1979 (grote Marnixpocket); ISBN 90-524-0262-0, 111 blz.
Het vermoeden - Bohlmeijer, Arno De auteur beschrijft de eerste maanden na een verkeersongeluk, waarbij zijn vrouw het leven verloor en hijzelf en zijn twee dochters ernstig gewond raakten. Uitg. Atlas/Contact, Amsterdam 1995; ISBN 90-2540-506-1
Het wordt koud. Een verlies verwerk je niet alleen. - Berg, Monique van den Dit boek gaat over de reacties uit de omgeving tijdens het rouwproces. Vaak van mensen die niet weten wat rouwen is, maar reageren alsof ze het wel weten. Na de eerste periode, waarin meestal veel begrip is voor de situatie, geven ze goedbedoelde adviezen waarop de achterblijver niet zit te wachten. Ook worden vaak onnodig kwetsende reacties gegeven of vragen gesteld die ronduit pijnlijk zijn, zoals: "Heb je nog geen nieuwe vriend?" Door haar ervaringen te beschrijven en te benadrukken dat iedereen zijn eigen rouwproces doorloopt en dat daarin geen goed of fout is, hoopt de auteur te bewerkstelligen dat mensen in de toekomst beter nadenken voordat ze iets zeggen. Het is zonder deze koude reacties al moeilijk genoeg. Druk: Giethoorn Ten Brink, Meppel 2008, ISBN 978-90-8132-801-2, 77 blz. Te bestellen via de boekhandel of door overmaking van € 14,70 (incl. verzendkosten) op ABN AMRO bankrekening 516763660te Deurne onder vermelding van uw naam en volledige adres krijgt u het boek thuisbezorgd, alleen in Nederland.
Iedere dag een beetje doodgaan - Kolmus, G.J. Over verlies en levensmoed in een crisistijd. Uitg. Ankh-Hermes, Deventer 1985; ISBN 90-2025-463-4
Ieder verlies kent zijn eigen verdriet - Biezeman-Roest, Mary De schrijfster volgt bij benadering de rode draad van verliezen in een mensenleven. Tevens beschrijft ze heel verhelderend dat ieder verlies zijn eigen verdriet kent: het soort verdriet, de mate van verdriet verschillen immers ook. Uitg. De Toorts, Haarlem 1989, ISBN 90-6020-605-3, 101 blz.(Voor België: Uitgeverij EPO, Berchem-Antwerpen) (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2001/januari 2002)
In leegte en gemis - Brink, Jos De schrijver loopt mee met mensen die een liefde verloren. Hij beseft terdege dat verdriet uniek is. Zo uniek, dat er van mee-délen haast geen sprake kan zijn, maar van mee-lijden altijd. Uitg. Kok, Kampen 1994; ISBN 90-242-8722-7
Je moet je niet groot houden - Pincus, Lily De zin van het rouwen. Uitg. Nelissen, Bloemendaal 1977, 231 blz.
Krassen op je ziel - Samuels, Arthur Dit boek, geschreven door een Amerikaans klinisch psychiater, wil een krachtige getuigenis zijn van hoop en troost: - het laat je zien hoe je van jezelf kunt houden gedurende de ondraaglijke pijn die het verlies van een geliefde veroorzaakt; - het leert je om de essentie van het verlies tot een sterk onderdeel van je persoonlijkheid te maken; - het stelt je in staat om te genieten van waardevolle momenten, momenten waarop je werkelijk leeft. Uitg. BZZTôH, 's Gravenhage 2004; ISBN 90-453-0245-4, 159 blz., € 14,50 (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van oktober/november 2004)
Laat je niet kisten - Van Berkum, Jan De auteur vertelt hoe hij weer zin aan zijn leven geeft na het plotselinge overlijden van zijn vrouw (vervolg op "Een volle kerk...een leeg huis"). Vaak op verhalende wijze worden onderwerpen behandeld, die niet alleen nabestaanden maar ook gescheiden mensen zullen aanspreken. De rode draad is: 'positief denken'. Met een knipoog naar het verleden heeft hij zijn jeugd en ook zijn kerkelijke achtergrond beschreven. Het boek is niet alleen bestemd voor partners, die na een relatie alleen achterblijven, maar ook voor diegenen, die willen weten hoe zij deze mensen tegemoet kunnen treden. Uitg. De Graaff, Utrecht 2002; ISBN 90-804900-2-4, 146 blz.; € 12,50. (zie ook enkele fragmenten in de Draaikolk-editie van december 2004/januari 2005)
Landschappen van verlangen. Afscheid van een grote liefde - Keune, Margot Een paar jaar nadat Margot Keune, mannequin, actrice (o.m. "Spetters" en "Een vlucht regenwulpen") en journaliste, zélf als gevolg van een herseninfarct in een rolstoel terecht kwam en opnieuw weer enigszins had leren praten, ontmoette zij cameraman Geert de Bruin met wie zij een relatie van ruim tien jaar zou krijgen. Dit verhaal is niet al te zwaar, noch melodramatisch en kent momenten van humor en zelfspot. Uitg. Prometheus, Amsterdam 2002; ISBN 90-446-0096-6, 115 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van mei/juni 2002)
Langzaam afscheid nemen - Boheemen-Walhain, Ria van Het relaas van een verwerkingsproces. Uitg. Van Loghum Slaterus, Deventer 1984; ISBN 90-6001-878-8
Leren leven met verliezen: Hoe doe je dat? - Bruijn, Marieke de De auteur is docente Verlieskunde en psychodrama therapeut en heeft zich door middel van een opleiding bij Elisabeth Kubler-Ross in Amerika gespecialiseerd in rouw- en verliesverwerking. In dit (werk)boek wordt duidelijk gemaakt waarom en hoe we vastlopen in de verwerking van ons verdriet en onze pijn. Tegelijkertijd wordt door middel van vragen, oefeningen en opdrachten aangegeven hoe we hier uit kunnen komen. Drukkerij Drechtwerk, Dordrecht 1996; ISBN 90-9009-677-9, 128 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van augustus 1999)
Leven met de dood. Leren omgaan met het verlies van een geliefde, familielid of vriend, en het bestaan van leven na de dood. - Moody, Raymond A. met Arcangel, Dianne Vanuit zijn jarenlange onderzoek naar leven na de dood vertellen de bekende Amerikaanse arts/psychiater Moody en zijn collega-therapeute hoe troost kan worden ontvangen, of juist gegeven, en hoe verlies iemand sterker kan maken. Zij bieden hoop en inspiratie voor iedereen die iemand verloren heeft, en reiken een helpende hand bij het verwerken van het gemis. A.W. Bruna Uitgevers, Utrecht 2002; ISBN 90-229-8581-4, 255 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juli/augustus 2002) Leven met verlies, een afscheid bewust verwerken - Kast, Verena De auteur geeft ons een andere kijk op 'verlies' in ons leven. Aan de hand van enkele droomseries van patiënten laat zij zien hoe het verwerken van een verlies kan bijdragen aan onze gevoelsmatige ontwikkeling, tot groter inzicht en persoonlijke groei. Uitg. Lemniscaat, Rotterdam 1989
Leven tot we afscheid nemen - Kübler-Ross, Elisabeth Uitg. Ambo, Baarn, 1982; ISBN 90-2630-460-9
Leven zonder jou - Bourguillioen, Francine Dagboek van een rouwproces. De auteur werd geconfronteerd met het plotselinge overlijden van haar echtgenoot. Uitg. Lannoo, Tielt 2001; ISBN 90-209-2474-5
Leven zonder jou... - Klevering-Schoenmakers, Corry Dagboek van een rouwproces. Uitg. Het Spectrum, Utrecht 1991, ISBN 90-274-1842-X
Lieverd, ik mis je zo - Vermaat, Anne-Marie Dit boek wil laten zien hoe je over je eigen verlies kunt praten. Wel 700.000 mensen verliezen jaarlijks in hun onmiddellijke omgeving een dierbaar mens. Plotseling staan ze voor een zware taak, die niet voor niets 'rouwarbeid' wordt genoemd. Elke achterblijver heeft een uniek verhaal te vertellen, voelt de behoefte een herinnering levend te houden. Er bestaat geen standaardprocedure over hoe te rouwen en hoe om te gaan met rouwenden. Maar er zijn wel woorden voor. Vermaat & Boer v.o.f., Pijnacker 2003; ISBN 90-806286-3-8, 133 blz.
Loden Last. Het taboe rond zelfmoord. - Hulzebos, Bram en Bakker, Bram De schrijvers interviewden familie en vrienden van zelfmoordenaars en reconstrueerden de omstandigheden waaronder mensen machteloos toezien hoe het leven van een dierbare een treurige wending neemt. De verhalen zijn uiteenlopend, maar toch bevatten ze één duidelijke overeenkomst: alle achterblijvers voelden zich buitengesloten op het moment dat hun familielid of vriend in aanraking kwam met professionele hulpverlening. Hoe komt dat? Hulzebos en Bakker gingen op zoek naar antwoorden. Uitg. Contact, Amsterdam/Antwerpen 2004; ISBN 90-254-1872-4, 157 blz.; € 15,90. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2004/januari 2005)
Loslaten met liefde - O'Connor, Nancy Deze psychologe schrijft over het verwerken van verlies wanneer een dierbare sterft. Ze analyseert de emotionele en praktische problemen waar rouwenden mee te kampen hebben. 'Een gids voor positieve overleving.' Uitg. Servire, Utrecht; ISBN 90-6325-247-1, 214 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van zomer 2001)
Mag ik bij jou wenen? - Ploem, Marcel Over verdriet en troost. Uitg. Lannoo, Tielt/Weesp 1982; ISBN 90-2091-053-1
Mooi sjaaltje - mooi meisje - Balen, Jet van Een helikopterpiloot stort neer. Zijn vrouw begint een dagboek. Zij beschrijft hierin haar proces van anderhalf jaar na het plotseling overlijden van haar man. Uitg. Dabar-Luyten, Aalsmeer 1997; ISBN 90-6416-296-4
Na de dood. Omgaan met nabestaanden - Jongbloed, Lia Hoe benader je iemand die rouwt om een geliefde? Hoe voorkom je verkeerde woorden of daden die alles nog erger maken dan het al is? In dit boek staat een serie gesprekken met mensen die met elkaar gemeen hebben dat ze een dierbare verloren. Verder verschilt alles: doodsoorzaak, relatie tot de overledene, leeftijd, karakter, afkomst. Ook vertelt deze voormalig journaliste van o.m. De Telegraaf over haar eigen ervaringen, rond het overlijden van haar man. Uitg. BZZTôH, 's-Gravenhage 2003; ISBN 90-453-0384-1, 160 blz.; € 13,50
Na de klap. Gids zelfhulp voor verkeersslachtoffers en hun naasten - Buijssen, Huub en Buis, Suzanne In het eerste deel van dit boek komen 12 verkeerslachtoffers aan het woord waarin ze het ongeluk, de gevolgen en de psychische nasleep ervan beschrijven. Het lezen van dit deel kan voor degene die hetzelfde is overkomen, een vorm van zelfhulp zijn: het levert gevoelens van gedeelde ervaring, (h)erkenning en bevestiging. Ze kunnen er ook hoop uit putten, want de verhalen laten ook zien over welke enorme veerkracht mensen beschikken. Bovendien kunnen ze uit de verhalen van andere slachtoffers tips en strategieën halen die hen kunnen helpen met de eigen situatie om te gaan. Het tweede deel bevat een handreiking voor zelfhulp na een verkeersongeval. De auteurs beschrijven welke psychische reacties kunnen optreden na een ongeluk, hoe de verwerking meestal verloopt en wanneer het raadzaam is professionele hulp in te roepen. Uitg. De Stiel, Nijmegen 2004; ISBN 90-704-1534-8, 160 blz. Verkrijgbaar in alle boekhandels en via bol.com (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van juni 2005)
Na de nacht het leven - Gray, Martin In zijn levensverhaal "Uit naam van al de mijnen" vertelde Gray o.m. over de bosbrand waarbij zijn vrouw en vier kinderen om het leven kwamen. In deze biografische roman beschrijft hij hoe zijn leven verder verlopen is en hoe hij opnieuw het geluk vond bij Virginia met wie hij hertrouwde en een dochtertje kreeg. Bruna Uitgevers, Utrecht 2002; ISBN 90-449-2982-8, 344 blz.
Na regen komt zonneschijn - Dalen, Ineke van De auteur (54) schrijft over het plotselinge overlijden van haar man in 1992. Ze bleeft achter met drie jonge kinderen. "Schrijven over mijn eigen man is schrijven over mijn eigen emoties". De dood van haar vader, die kort daarop volgde, het dominante en ziekelijke gedrag van haar tweede man en de zelfmoord die hij pleegde, gebeurde in een periode met donkere wolken. "Je moet respect hebben voor de medemens, ondanks de manier waarop hij ons behandelt." De lezersgroep die zij wil bereiken zijn jonge weduwen en weduwnaren en mensen die ook de bedreigingen van de partner meemaken kunnen zichzelf herkennen in dit boek. Uitg. Boekhandel Heijink, Hardenberg 2007, ISBN 97-890-8130-1732, 69 blz.; € 14,95
Noodzakelijk verlies - Viorst, Judith Over het verlies van idealen en illusies, van onze vitaliteit naarmate we ouder worden en vooral: het verlies van de mensen die we liefhebben. Een confrontatie met de pijn van onze verliezen, maar ook met de noodzaak ervan voor de ontwikkeling van onze persoonlijkheid. Uitg. Anthos, Baarn/Amsterdam 1988, Uitg. Hadewych, Antwerpen; ISBN 90-414-0212-8, 359 blz.
Om jou mijn lief, om jou - Sloots, Paul Beschrijving van zijn leven, het overlijden van zijn tweede vrouw en het daaropvolgende rouwproces. Uitgeverij Lannoo, Warnsveld; ISBN 90-209-45470, 231 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van oktober 2001)
Onbereikbaar dichtbij - Jones, Mary Over een vrouw die het verlies van haar partner (die door kanker overlijdt) achteraf beschrijft. Haar emoties, die van haar partner, vol hartverscheurende, herkenbare momenten. Uitg. La Rivière & Voorhoeve, Kampen 1991 (waarschijnlijk niet meer in de boekhandel, wél in de bibliotheek); ISBN 90-384-0023-3 (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van augustus 1999)
Ook een weduwnaar staat er alleen voor - Kohn, Jane Burgess en Willard K. Beschrijving van het leven van een weduwnaar, vanaf de dood van zijn vrouw tot het begin van een eigen leven. Uitg. Bosch & Keuning, Baarn 1978; ISBN 90-246-431-0
Oud Blauw, dagen van voort-bestaan - Forceville-Van Rossem, Joke De reacties die de schrijfster kreeg op haar dagboek "Dagen van na-bestaan" zijn beschreven in dit boekje. Uitg. Ambo, Baarn; ISBN 90-263-0557-5, 104 blz. Voor België: Uitg. Westland, Schoten
Over de drempel van het verdriet - Zonnebelt-Smeenge, Susan en De Vries, Robert Klinisch psychologe Zonnebelt-Smeenge en predikant/theoloog De Vries, die beiden hun huwelijkspartner door de dood verloren, schrijven over rouwverwerking als weduwe of weduwnaar. Uitgeverij Medema, Vaassen, 2000; ISBN 90-6353-334-9, 208 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van november 2000)
Over rouw. De zin van de vijf stadia van rouwverwerking - Kübler-Ross, Elisabeth & Kessler, David In haar allereerste boek, 'Lessen voor levenden', stelde Kübler-Ross vast dat het rouwproces uit vijf stadia bestaat: ontkenning en isolering, woede, marchanderen, depressie en aanvaarding. In de loop van de tijd werd duidelijk dat niet alleen rouwenden door deze vijf stadia heen moeten, maar dat iedereen die een moeilijke of traumatische gebeurtenis heeft doorgemaakt met dit proces geconfronteerd wordt. In dit boek wordt dieper ingegaan op de vijf stadia van rouwverwerking om mensen die om welke reden dan ook rouwen, te laten zien hoe ze de moed kunnen vinden hun leven voort te zetten. De auteurs schrijven over o.a. verdriet, dromen, isolatie, genezing, kinderen, en zelfs seks, en laten zien hoe het rouwproces het rouwen niet alleen zin, maar ook een helende kracht kan verlenen. Ambo/Anthos Uitgevers, Amsterdam 2006, ISBN 90-263-1962-2, 265 blz.; € 19,95. Verspreiding voor België: Veen Bosch & Keuning Uitg., Wommelgem (10-10-2006)
Plotseling alleen - Lohner, Marlene Interviews met 14 vrouwen na de dood van hun partner. Uitg. In den Toren, Baarn 1982; ISBN 90-6074-564-7
Regenboogkristal. Dagboek van een afscheid - Thijn, Ruti van Ruti van Thijn beschrijft de gebeurtenissen en gevoelens rond en na het overlijden van haar partner. Uitg. Servo, Assen 1996; ISBN 90-71918-85-8.
Rouw dragen - Reedijk-Boersma, Laura Uitg. Kok, Kampen 1989; ISBN 90-2424-817-5
Rouwverwerking en Rouwbegeleiding. Sterven, Rouwen, Troosten - Zeylmans, Renée Zeylmans is psycho-sociaal therapeute met als specialisatie rouw- en stervensbegeleiding. Vanuit haar jarenlange praktijk, maar ook vanuit haar persoonlijke ervaring met rouw brengt zij het rouwproces onder woorden. Veel cliënten en cursisten hebben daartoe hun kostbare en intieme ervaringen ter beschikking gesteld. Uitgeverij Christofoor, Zeist 2000; ISBN 90-62386-79-2, 300 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van april 2001)
Stormvleugels (roman) - Sambeek, Ciel van 'Het leven overkomt je terwijl je andere plannen maakt. Angelique, 52, rouwt grondig om het verlies van haar partner Paul, die ten gevolge van een ongeval om het leven komt. Na een aantal weken beurt haar ex-man Eric haar op uit haar 'tweelinggraf'. In zijn liefdevolle huis, waar hij nu met zijn nieuwe levenspartner Joost woont, kan ze zichzelf zijn en haar verdriet in eigen tempo verwerken. Eric en Angelique hebben een dochter, Sarah, die nu in de dertig is. De relatie met haar dochter krijgt een nieuwe wending en maakt hun omgang eerlijker en inniger. Ondanks de liefdevolle opvang in het homohuis beseft Angelique dat ze haar verdriet niet kan uitbesteden aan anderen. Ze vecht, ze (over)weegt, ze blikt terug op haar leven, maar ze leert ook vooruit te kijken. Nadat ze uiteindelijk afrekent met onverwerkte herinneringen uit haar jeugd, en in het bijzonder de herinneringen aan haar psychiatrisch gestoorde moeder, legt ze het juk van het verleden af en gaat ze alleen, met goede moed en op eigen kracht verder. Het is wat je er zelf van maakt, denkt ze tenslotte.' Uitg. Prometheus, Amsterdam 2006, ISBN 90-446-0837-1, 282 blz.; € 18,95
Streep geen namen door - Berg, Marinus van den en Forceville-Van Rossum, Joke Uitg. Gottmer, Haarlem 1989; ISBN 90-2572-183-4
TROOST vragen, geven en ontvangen - Boswijk-Hummel, Riekje Wat doe je als je verdrietig bent? Ga je naar iemand toe om je te laten troosten of durf je dat niet en verwerk je je verdriet liever in je eentje? En andersom: hoe ga je om met iemand die pijn heeft en verdrietig is? Probeer je zijn problemen op te lossen of durf je zijn verdriet aan te horen en hem te troosten? Wat ís troost eigenlijk? Wat gebeurt er met je als je je laat troosten? Dit zijn de vragen die in dit boek centraal staan. Uitgeverij De Toorts, Haarlem 2001; ISBN 90-6020-794-7, 237 blz. Voor België: Uitg. EPO, Berchem/Antwerpen (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van april/mei 2002) Uit de schaduw - Forceville-Van Rossem, Joke Bijna 25 jaar geleden verloor de schrijfster haar echtgenoot. Vijf jaar daarna beschreef ze haar rouwervaringen in ,,Oud Blauw". Dat boek is nu vernieuwd en aanzienlijk uitgebreid. De auteur kijkt vanaf een grotere afstand en vanuit een nieuwe situatie (zij is inmiddels hertrouwd) op het verlies terug. Uitgeverij Kok - Kampen, 2000; ISBN 90 -35-0178-6, 181 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van december 2000)
Uit naam van al de mijnen - Gray, Martin In dit levensverhaal vertelt Gray over de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, waarbij hij als enige van zijn familie het concentratiekamp Treblinka overleeft. En over het verlies van zijn vrouw en vier kinderen die in 1970 bij een bosbrand om het leven kwamen. In zijn biografische roman "Na de nacht het leven" vertelt hij vervolgens hoe zijn leven verlopen is en hoe hij opnieuw het geluk vond bij Virginia met wie hij hertrouwde en een dochtertje kreeg. Bruna Uitgevers, Utrecht 2002; ISBN 90-449-2949-6
Vaarwel mijn liefste - Nemcova, Petra & Scovell, Jane Een ooggetuigeverslag van een jonge vrouw (1979) die de tsunami van 2004 in Thailand overleeft, waarbij haar echtgenoot, de Britse modefotograaf Simon Atlee, het leven laat en ze geen laatste kans krijgen om afscheid te nemen. Tevens een autobiografie van een meisje dat, opgegroeid in communistisch Tsjechoslowakije, zich ontwikkelt tot een van 's werelds meest beroemde fotomodellen en te midden van deze glamourwereld de liefde van haar leven ontmoet. Maar bovenal weerspiegelt Petra's boek de krachten van de natuur, die ons niet alleen uitdaagt, maar ons ook de gaven van de liefde en het leven leert waarderen. The House of Books, Vianen/Antwerpen 2006, ISBN 90-443-1657-5, 223 blz.; € 17,50
Veel verloren maar toch gewonnen - Slotboom, Teuni Leven na een verkeersongeluk. Vrouw zit aan het stuur en krijgt een ongeluk. Zij verliest hierbij haar man en zoon. Uitg. Kosmos, Utrecht; ISBN 90-215-1864-3 (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van maart 2001)
Verborgen genade. Hoe de ziel kan groeien door verlies. - Sittser, Jerry Bij een tragisch auto-ongeluk verloor de schrijver (Amerikaans docent godsdienst en filosofie) zijn moeder, zijn vrouw en zijn dochtertje. In dit boek kijkt hij terug op de daarop volgende jaren. Hij komt tot het besef dat niet het verlies, maar onze reactie daarop bepalend is voor de rest van ons leven. Uitgeverij Novapres, Hoenderloo 2005, ISBN 90-6318-260-0, 216 blz.; € 12,90
Verder leven na afscheid - Pertim, Erna Vrouwen vertellen over de dood van hun partner en hun leven na het afscheid. Verhalen over de existentiële schok die het overlijden van de partner voor de achterblijvende weduwe betekent. Uitg. Kok, Kampen 1995; ISBN 90-242-7485-0
Verder leven zonder hem. Gids voor weduwen en gescheiden vrouwen - Tom Jowell, Barbara en Schwisow, Donnette Een vooral praktische gids waarbij de Amerikaanse auteurs vanuit hun eigen ervaring handvatten en overlevingsstrategieën willen aanreiken aan vrouwen die na verlies of echtscheiding naast hun verdriet geconfronteerd worden met allerlei praktische zaken die afgehandeld moeten worden. Het boek is zoveel mogelijk aangepast aan de Nederlandse situatie. Uitg. Archipel, Amsterdam 2002; ISBN 90-6305-071-2, 212 blz.
Verdriet, verliesverwerking en gezondheid - Gill, K. en Diekstra Rien Uitg. Ambo, Baarn 1988; ISBN 90-263-0905-8
Verlies en rouw. Confrontatie bij rouw - Gils, Trudy van In ieders leven doen zich situaties voor die het karakter van een verlies hebben en waarmee men vaak zonder waarschuwing vooraf geconfronteerd wordt. Het verwerken hiervan, deze gebeurtenis een plek in ons leven geven, wordt rouw genoemd. Hulpverleners, begeleiders, maar ook familieleden van rouwenden voelen zich vaak verlegen met deze thematiek. Dit boek beoogt daar een hulpmiddel te zijn. (...)Dit boek is vooral op de praktijk gericht. Er worden casussen beschreven, maar de lezer wordt ook aan de hand van opdrachten uitgenodigd stil te staan bij persoonlijke belevingen. Leren beleven en gevoelens herleven en herkennen waardoor de helper de rouwende vanuit eigen belevingen kan helpen, is daarbij de achterliggende gedachte. Uitgeverij Nelissen, Soest 1998, 3e druk 2004, ISBN 90-244-1410-5, 91 blz.; € 11,80.
Vingerafdruk van verdriet - Keirse, Manu Keirse is klinisch psycholoog en doctor in de medische wetenschappen. Voor iedereen die geconfronteerd wordt met het verlies van een dierbaar iemand. Niet alleen geschreven voor de nabestaande zelf, maar ook voor de mensen om hen heen, van wie steun wordt verwacht. Uitg. Lannoo, Tielt 1999; ISBN 90-209-3605-0, 95 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van november 2001)
Voorbij verlies - Stevens, Nan en Rijsewijk, Rianne van Aandacht voor de gevolgen van het weduwe worden op oudere leeftijd. Uitg. Bohn Stafleu Van Loghem, Houten 1993; ISBN 90-313-1534-6
Vraagbaak voor alleenstaande vaders - Jacobs, Eugène e.a. Uitg. Bigot en Van Rossum BV, Baarn 1989; ISBN 90-6134-345-3
Vrouw in rouw, eigenzinnige observaties van een weduwe - Broekmans, Trix Trix Broekmans wil op haar 52ste geen treurende weduwe zijn. Na het overlijden van haar man, de schrijver/journalist Wim Wennekes, gaat zij op zoek naar een nieuwe vorm van bestaan. Ze richt de Merry Widow Club op, ze bezoekt de dierenarts omdat haar kat in de rouw is, ze probeert de dagelijkse maaltijden weer leuk te maken, ze stelt tot haar eigen opluchting vast dat drinken in je eentje ook best lekker is, ze heeft haar Eerste Echte Eenzaamheidservaring (EEE), ze vraagt zich af of scheiden erger is dan overlijden, en ten slotte ontdekt ze dat ze het ook alleen kan, een beetje genieten van het leven. Uitg. Plataan, Zutphen 2004, ISBN 90-5807-211-8, 160 blz. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari/maart 2004)
Wenen om het verloren ik - Polspoel, Arthur R.M Over de verwerking van het verlies van een dierbare en de hulpverlening aan rouwenden. Uitg. Gooi en Sticht, Baarn 1993; ISBN 90-304-0166-4, 175 blz. Voor België: Uitg. LIPROBO, Mechelen (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van oktober 2000)
Zonder afscheid. Verder leven na de dood van je partner - Gerstberger, Beatrix De vriend van journalist Gerstberger, die journalist was voor Stern, wordt in Kosovo samen met zijn fotograaf en tolk neergeschoten. Hoe leeft een jonge vrouw die zes maanden zwanger is verder na het verlies van haar grote liefde? Dit boek vertelt haar verhaal, maar ook die van andere vrouwen die ongeveer hetzelfde hebben meegemaakt. Uitg. Arena, Amsterdam 2004; ISBN 90-6974-575-5, 176 blz.; € 17,50. (zie ook onze boekbespreking in de Draaikolk-editie van februari/maart 2005)
Gedichtenbundels over rouw
Rouwverwerking bij kinderen (ouderverlies)
Stervensproces
Diversen
Nieuwe relatie